Artificial Intelligence Impact on Indian Jobs
esakal
लेखक : सुदर्शन कुडचे
भारतात तंत्रज्ञानाच्या वाढत्या वापरामुळे रोजगार व्यवस्थेमध्ये मोठे बदल होत आहेत. संगणक, स्वयंचलित यंत्रणा आणि डिजिटल सेवा यांनंतर आता कृत्रिम बुद्धिमत्ता हा नवा बदल घडवणारा घटक म्हणून समोर आला आहे. उद्योग, बँकिंग, शिक्षण, आरोग्य, माध्यमे आणि प्रशासन अशा अनेक क्षेत्रांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर वाढत आहे. त्यामुळे कामकाज अधिक वेगवान, अचूक आणि कार्यक्षम होत असले, तरी रोजगारांवर त्याचा काय परिणाम होणार याबाबत मोठी चर्चा सुरू आहे. भारतासारख्या मोठ्या लोकसंख्या असलेल्या आणि तरुणांवर आधारित अर्थव्यवस्थेमध्ये रोजगार हा अत्यंत महत्त्वाचा विषय आहे. अशा परिस्थितीत कृत्रिम बुद्धिमत्ता रोजगारांसाठी संधी निर्माण करणार की रोजगार कमी करणार, हा महत्त्वाचा प्रश्न निर्माण झाला आहे.
कृत्रिम बुद्धिमत्ता म्हणजे संगणक आणि यंत्रांना मानवी विचारप्रक्रियेप्रमाणे निर्णय घेण्याची क्षमता देणारी प्रणाली होय. माहितीचे विश्लेषण करणे, भाषेचे आकलन करणे, चित्र ओळखणे किंवा निर्णय घेणे यांसारखी कामे ही प्रणाली करू शकते. गेल्या काही वर्षांमध्ये या तंत्रज्ञानाचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. ग्राहक सेवा, ऑनलाइन व्यवहार, वैद्यकीय निदान, भाषांतर, शिक्षण आणि उद्योग व्यवस्थापन यामध्ये त्याचा वापर होत आहे. त्यामुळे कामकाज अधिक जलद आणि कमी खर्चिक होत आहे.
भारतात डिजिटल अर्थव्यवस्थेचा विस्तार झाल्यानंतर कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर वेगाने वाढू लागला. माहिती तंत्रज्ञान कंपन्या, बँका, ऑनलाइन व्यापार व्यवस्था आणि उत्पादन क्षेत्र यामध्ये या तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत आहे. काही अहवालांनुसार भारतातील कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्र पुढील काही वर्षांत वेगाने विस्तारण्याची शक्यता आहे. अनेक कंपन्या ग्राहक सेवा, माहिती विश्लेषण आणि स्वयंचलित प्रक्रिया यासाठी या तंत्रज्ञानाचा वापर करत आहेत. यामुळे उद्योगांमध्ये कार्यक्षमता वाढत आहे आणि वेळेची बचत होत आहे. भारत सरकारनेही डिजिटल परिवर्तन आणि तांत्रिक नवकल्पनांना प्रोत्साहन देण्यावर भर दिला आहे. शिक्षण, आरोग्य आणि शेती क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर वाढवण्यासाठी विविध उपक्रम सुरू करण्यात आले आहेत.
