Vidarbha Birds News : करणवाडी तलावात दुर्मिळ ‘लाँग-टोएड स्टिंट’चा शोध; पांढरकवडा वनक्षेत्रातील पाणथळ अधिवासांचे वैज्ञानिक दस्तऐवजीकरण तातडीचे

यवतमाळ: पांढरकवडा वनविभागातील करणवाडी तलाव परिसरात अत्यंत दुर्मिळ स्थलांतरित पाणथळ पक्षी ‘लाँग-टोएड स्टिंट’ (Calidris subminuta) याची नोंद वन्यजीव संशोधक व पक्षी अभ्यासक डॉ. रमजान विराणी यांनी १० मे रोजी केली..विदर्भात या पक्ष्याची यापूर्वी कोणतीही अधिकृत नोंद उपलब्ध नसल्याने ही नोंद पक्षीशास्त्रीय दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानली जात आहे. लाँग-टोएड स्टिंट हा सँडपायपर कुलातील लहान आकाराचा स्थलांतरित पाणथळ पक्षी आहे. हा पक्षी मुख्यतः सायबेरिया व ईशान्य आशियामध्ये प्रजनन करतो. .प्रजनन हंगामानंतर हा पक्षी दक्षिणेकडे स्थलांतर करतो. स्थलांतरादरम्यान तो चीन, इंडोचायना, मलेशिया आणि फिलिपिन्स मार्गे तसेच पश्चिमेकडे म्यानमार, बांगलादेश, नेपाळ, भारत, श्रीलंका आणि मालदीव बेटांपर्यंत प्रवास करतो. आणि हिवाळ्यात दक्षिण व आग्नेय आशियात स्थलांतर करतो. महाराष्ट्रात या पक्ष्याच्या अत्यल्प नोंदी असून राज्यातही तो अत्यंत दुर्मिळ मानला जातो. करणवाडी धरणातील उथळ चिखलयुक्त पाणथळ भागात हा पक्षी खाद्य शोधताना आढळून आला. त्याची ओळख पुढील वैशिष्ट्यांवरून निश्चित करण्यात आली :• पिवळसर-हिरवट पाय• छातीवरील सूक्ष्म रेघा• स्पष्ट पांढरट भुवई पट्टा• पाठीवरील खवलेदार नमुना• लांब बोटांची रचना.चिखलयुक्त भागातील विशिष्ट खाद्य शोधण्याची पद्धत हा पक्षी लिटल स्टिंट आणि टेमिन्क्स स्टिंट यांच्यासारखा दिसत असल्याने अनेकदा दुर्लक्षित राहतो. त्यामुळे त्याची अचूक ओळख करण्यासाठी सूक्ष्म निरीक्षण आवश्यक असते..या नोंदीमुळे विदर्भातील अंतर्गत जलस्रोत आणि पाणथळ क्षेत्रांचे स्थलांतरित पक्ष्यांसाठी असलेले महत्त्व अधोरेखित झाले आहे. विदर्भातील जल स्तोत्र आणि पाणथळ क्षेत् विविध स्थलांतरित व निवासी जलपक्ष्यांसाठी महत्त्वपूर्ण अधिवास निर्माण करतात बरेचदा दुर्लक्षित असलेल्या करणवाडी सारख्या अतिशय लहान अशा तलाव परिसर सुद्धा पक्षी संरक्षण / संवर्धनाच्या दृष्टीने अतिशय महत्त्वाचं सिद्ध होतात..पांढरकवडा वनविभागातील जलाशय आणि पाणथळ क्षेत्रांचे वैज्ञानिक दस्तऐवजीकरण आणि संवर्धन अत्यंत आवश्यक आहे. वाढते मानवी हस्तक्षेप, अधिवास नाश, प्रदूषण आणि पाणथळ क्षेत्रांचे आकुंचन यामुळे स्थलांतरित पक्ष्यांवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.ही नोंद विदर्भाच्या पक्षीवैविध्याच्या अभ्यासात महत्त्वपूर्ण भर घालणारी ठरणार असून भविष्यातील जलपक्षी संवर्धन आणि संशोधनासाठी उपयुक्त ठरेल.- डॉ. रमजान विराणी, पक्षी अभ्यासक, यवतमाळ..सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.

Related Stories

Yavatmal: करणवाडी तलाव परिसरात ; ‘लाँग-टोएड स्टिंट’ची नोंद; दुर्मिळ स्थलांतरित पाणथळ पक्षी ; विदर्भात पहिल्यांदाच नोंद