Rat20p9.jpg
38504
पाले: पक्षांचा विणीचा हंगाम सुरू असून, करवंदीच्या झाडावर बुलबुल पक्ष्याने बांधलेले घरटे.
---------------
विणीच्या हंगामात पक्ष्यांवर वणव्याचे सावट
घरट्यांतील अंडी, पिल्लांना धोका; निष्काळजीपणामुळे वाढते संकट
सकाळ वृत्तसेवा
मंडणगड, ता. २० ः कोकणात सध्या विविध पक्ष्यांचा विणीचा हंगाम बहरात आला असून, करवंद, खैरसारख्या काटेरी झुडपांपासून ते घराशेजारील फुलझाडांपर्यंत सर्वत्र पक्ष्यांची घरटी दिसत आहेत. या घरट्यांतून पिल्लांचा जन्मोत्सव सुरू असताना वाढत्या वणव्यांमुळे या नाजूक जीवनचक्रावर गंभीर संकट उभे राहिले आहे.
मार्च ते मे महिन्यात वाढत्या उन्हामुळे पक्षी सुरक्षित सावलीच्या शोधात झुडपांमध्ये व झाडांवर घरटी बांधतात. करवंदाच्या दाट जाळीत बुलबुल, वटवट्यासारखे पक्षी पिल्लांचे संगोपन करताना दिसतात. नवरंग, खंड्या, हळद्या, मोर आदी विविध पक्ष्यांचा किलबिलाट परिसरात घुमत असून, कीटक पकडून पिल्लांना खाऊ घालण्याचे दृश्य मनाला आनंद देणारे ठरत आहे; मात्र, उन्हाळ्यात लागणारे वणवे या सर्व प्रक्रियेला मोठा फटका देत आहेत. अनेकदा मानवी निष्काळजीपणामुळे लागलेल्या आगी झपाट्याने पसरून झुडपे आणि त्यावरील घरटी भस्मसात करतात. परिणामी, अंडी व पिल्ले नष्ट होतात आणि अनेक पक्ष्यांचा संपूर्ण प्रजनन हंगाम धोक्यात येतो. वादळीवारे, वन्यप्राणी आणि मोठ्या पक्ष्यांमुळेही घरट्यांचे नुकसान होते; मात्र वणव्याचा परिणाम सर्वाधिक गंभीर आहे. सुरक्षितपणे पिल्ले वाढवलेल्या घरट्यांचा पुनर्वापर करणाऱ्या पक्ष्यांची ही नैसर्गिक साखळी वणव्यामुळे खंडित होत आहे.

कोट
वणवे रोखणे ही सर्वांची सामूहिक जबाबदारी आहे. जंगल किंवा माळरानात आग लावणे टाळावे, शेतातील कचरा जाळताना दक्षता घ्यावी आणि विणीच्या हंगामात विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे. निसर्गाशी सुसंवाद राखल्यासच पक्ष्यांचे अस्तित्व आणि पर्यावरणाचा समतोल टिकून राहील.
- शिवाजी सोनवणे, विज्ञान शिक्षक, मंडणगड.