तात्या लांडगे

सोलापूर : ‘आमच्या कुटुंबात दोन सूना, पण त्या वेगळ्या राहातात, रेशनकार्डवर मुलीचे नाव आहे पण आता तिचा विवाह झाला आहे, आमच्या कुटुंबात तिघींनी अर्ज केला पण एकीला आतापर्यंत लाभच मिळाला नाही’ अशी तोंडी उत्तरे लाभार्थी कुटुंबियांकडून अंगणवाडी सेविकांना दिली जात आहेत. त्यामुळे राज्य शासनाने पाठविलेल्या २६ लाख अपात्र लाभार्थींच्या पडताळणीवरच प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे.

मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेच्या निकषानुसार पती-पत्नी व त्यांची एक अविवाहित मुलगी अशी कुटुंबाची व्याख्या करण्यात आली आहे. त्यानुसार त्या कुटुंबातील विवाहित महिला व ती अविवाहित मुलगीच योजनेच्या लाभासाठी पात्र आहे. तरीपण, त्या कुटुंबातील दोन-तीन सूना, सासू व अविवाहित मुलगी अशा चार-पाच जणांनी अर्ज केले आणि लाभ घेतल्याची शेकडो उदाहरणे आहेत. याशिवाय ८५, ९०, ९८ वर्षांच्या आजीबाईंनी देखील लाडकी बहीण म्हणून लाभ घेतला आहे.

तरीपण, पडताळणीवेळी त्या आजीबाईंचे वय ६५ पेक्षा कमी असल्याचे सांगितले जात आहे. कोणत्याही कागदपत्रांची पडताळणी न करता तोंडी माहितीच्या आधारे सुरू असलेल्या सर्व्हेमुळे शासनाकडील अपात्र लाभार्थींच्या यादीतील सर्वांचाच लाभ बंद होणार की सुरू राहणार, याची सर्वांना चिंता आहे. तसेच कुटुंबातील तिसऱ्या कोणत्या महिलेचा लाभ बंद करायचा, यासाठी संबंधित महिलेने लेखी देऊन त्या कागदावर स्वाक्षरी करायची आहे. मात्र, त्यासाठी कोणीच तयार होत नसल्याचेही अनुभव अंगणवाडी सेविकांना येत आहेत.

अंगणवाडी सेविकांमार्फत पडताळणी, पण...

सोलापूर शहर-जिल्ह्यातील १६ हजार ७८ महिलांचे वय मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेच्या निकषांत बसत नाही. दुसरीकडे एकाच कुटुंबातील दोन महिलाच योजनेच्या लाभासाठी पात्र असतानाही तिसऱ्या महिलांनी योजनेअंतर्गत अर्ज केल्याची माहिती शासन स्तरावरून प्राप्त झाली आहे. जिल्ह्यात तशा ८३ हजार ७२२ महिला असून त्यांची पडताळणी सुरू आहे. त्यावेळी अंगणवाडी सेविकांना अनेक प्रकारची उत्तरे संबंधित कुटुंबांकडून सांगितली जात आहेत.

- प्रसाद मिरकले, जिल्हा महिला व बालकल्याण अधिकारी, जिल्हा परिषद, सोलापूर

‘मुलीचे रेशनकार्डमध्ये नाव, पण तिचा विवाह झालाय’

शासनाने पाठविलेल्या अपात्र लाडक्या बहिणींची पडताळणी करताना त्या कुटुंबातील सासू किंवा आई म्हणते ‘आमच्या रेशनकार्डमध्ये मुलीचे नाव आहे, पण तिचा विवाह होऊन ती नांदायला गेली आहे. तिचे नाव सासरच्या रेशनकार्डमध्ये समाविष्ठ झाले नसल्यामुळे आम्ही तिचा अर्ज भरलाय.’ काहीजण सांगत आहेत, ‘दोन्ही सूना वेगवेगळ्या रहायला आहेत, रेशनकार्ड विभक्त करायला दिले, पण ते अजून विभक्त झाले नाही.’ आता अशा उत्तरांवर शासनाची भूमिका काय असणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.