तात्या लांडगे

सोलापूर : सोलापूर-तुळजापूर रोडवरील तळे हिप्परगा गावाजवळील एकरुख तथा हिप्परगा तलावाची नोंद वर्ल्ड हेरिटेज म्हणून झाली आहे. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील ४९० वर्षांपूर्वीच्या धामापूर तलावानंतर हिप्परगा तलावाची त्यात नोंद झाली आहे. आता हिप्परगा तलावात बोटिंग, परिसरात पक्षी निरीक्षण केंद्र, बगीचा अशा जागतिक पर्यटनवाढीच्या सुविधा तयार केल्या जाणार आहेत. त्यासाठी सोलापूरचा पाटबंधारे विभाग ‘युनेस्को’कडे प्रस्ताव देणार आहे.

कृष्णा खोऱ्यातील भीमानदीची उपनदी असलेल्या अदिला नदीवर ब्रिटिशांच्या काळात १८७१ मध्ये हिप्परगा गावाच्या परिसरात एकरुख तलाव बांधण्यात आला. हा तलाव एक हजार २२९ हेक्टरवर (३०७२ एकर) पसरला आहे. तीन वर्षांत बांधलेल्या या तलावामुळे हिप्परगा परिसरातील सुमारे ३५ गावांना, शेतीला मोठा आधार होता. पुढे सोलापूर शहरासाठीही तेथून पाइपलाइन करून पाणी आणण्यात आले.

गोड व शुद्ध पाणी असलेल्या या तलावाच्या संवर्धनासाठी देखील निधी मिळणार आहे. त्याठिकाणी जागतिक दर्जाचे पर्यटन केंद्र उभारण्याचा प्रस्ताव पाठविला जाणार आहे. या तलावाच्या भेटीसाठी देशविदेशातील पर्यटक, तज्ज्ञ यावेत हा त्यामागील हेतू असणार आहे. त्यादृष्टीने प्रस्ताव तयार केला जात असून दिवाळीनंतर नोव्हेंबर महिन्यात तो ‘युनेस्को’ला सादर केला जाणार असल्याचेही अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

‘युनेस्को’कडे पाठविला जाणार प्रस्ताव

वर्ल्ड हेरिटेज म्हणून हिप्परगा तथा एकरुख तलावाची नोंद झाली आहे. तलावाचे जतन, संवर्धनाच्या अनुषंगाने वरिष्ठांच्या मार्गदर्शनाखाली ‘युनेस्को’कडे प्रस्ताव पाठविला जात आहे. त्यावर सध्या काम सुरू आहे.

- सचिन पवार, कार्यकारी अभियंता, पाटबंधारे, सोलापूर

तलावाचे आऊटगेट चुना, तांब्याचे

अदिला नदीवरील हिप्परगा (एकरूख) तलाव १५४ वर्षांचा जुना आहे. तलावातून पाणी सोडण्यासाठी जे आऊटलेट (गेट) आहे. त्यासाठी सिमेंट, लोखंड अशांचा वापर केलेला नाही. तांबे, बीड अशा धातूंपासून तो दरवाजा तयार केला आहे. त्यासाठी चुना वापरला असून, १५४ वर्षांनंतर ते काम अजूनही मजबूत आहे.