देशी झाडांची लागवड काळाची गरज
बेलापूर, ता. २० (वार्ताहर) : सहज वाढणाऱ्या विदेशी झाडांनी नवी मुंबईत गेल्या काही वर्षात झपाट्याने मुळं रोवली असून, स्थानिक जैवविविधतेला त्याचा फटका बसू लागला आहे. शहरातील उद्याने, रस्त्यांच्या मध्यभागी, दुभाजक व सार्वजनिक जागांवर विदेशी झाडांना प्राधान्य दिल्यामुळे पक्ष्यांचा किलबिलाट, फुलपाखरे व छोट्या प्राण्यांची उपस्थिती कमी झाल्याची नाराजी पर्यावरणप्रेमींनी व्यक्त केली.
नवी मुंबई महानगरपालिकेने वृक्षलागवडीसाठी मोठा निधी खर्च केला जात असला तरी वड, पिंपळ, चिंच, करंज यांसारख्या देशी झाडांचे प्रमाण मर्यादित दिसते. “विदेशी झाडे जलद वाढतात, पण स्थानिक परिसंस्थेस पोषक नसतात,” असे पर्यावरण अभ्यासक नंदकुमार पवार यांनी सांगितले.
स्थानिक हवामानाशी जुळवून घेणारी देशी झाडे सावली, फुले, फळे, लाकूड देतात तसेच मातीचा पोत सुधारतात. वादळ, उन्हाळा व पावसाच्या बदलांना तोंड देण्याची त्यांची क्षमता अधिक असते. वड, चिंच, कदंब, बहावा, आंबा, आवळा, पांगारा, सावर, पिंपळ, जांभूळ अशी झाडे अनेक दशकं टिकून राहतात.

चौकट
विदेशी झाडांमुळे जैवविविधतेवर परिणाम
नवी मुंबईत लागवडीत आलेल्या अनेक विदेशी प्रजातींना स्थानिक पक्षी, किटक किंवा प्राणी ‘अन्न’ व ‘निवारा’ म्हणून स्वीकारत नाहीत. त्यामुळे अन्नसाखळी खंडित होते आणि नैसर्गिक जैवसंतुलन बिघडते. विरोधात, देशी झाडे पक्षी, मधमाश्या, फुलपाखरे व छोट्या प्राण्यांचे नैसर्गिक घर आणि अन्नस्रोत ठरतात. त्यामुळे शहरी भागात देशी झाडांची लागवड आणि त्यांचे संवर्धन ही आजची तातडीची गरज असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

कोट
देशी झाडे लागवड केल्यास पक्ष्यांचे चक्र बिघडणार नाही. विदेशी झाडांमुळे निसर्गाला धोका दिवसागणिक वाढत आहे. विदेश झाड आणि देशी झाडातील सर्वात मोठा फरक म्हणजे झाडांचे आयुष्य, फांद्या, सावली. यामुळे शासनाने अधिकाधिक देशी झाडांची लागवड केली पाहिजे.
- शंकर सुतार, पर्यावरणप्रेमी, अभ्यासक