न्यूमोनिया रोखण्यासाठी रायगडमध्ये ‘सांस’ अभियान
फेब्रुवारी २०२७ पर्यंत विविध उपक्रम; लसीकरण, उपचार आणि जनजागृतीवर भर
अलिबाग, ता. १३ (वार्ताहर) : बालकांमधील न्यूमोनियामुळे होणारे मृत्यू कमी करण्यासाठी सार्वजनिक आरोग्य विभागामार्फत रायगड जिल्ह्यात ‘सांस’ (सोशल अवेअरनेस अँड ॲक्शन टू न्यूट्रलाइज न्यूमोनिया सक्सेसफुली) अभियान राबविण्यात येत आहे. फेब्रुवारी २०२७ अखेरपर्यंत चालणाऱ्या या अभियानातून न्यूमोनियाची लक्षणे वेळेत ओळखणे, योग्य उपचार उपलब्ध करून देणे आणि बालकांचे प्राण वाचविणे यावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे.
राष्ट्रीय आरोग्य धोरण २०१७ नुसार न्यूमोनियामुळे होणारे बालमृत्यू प्रति हजार जिवंत जन्मांमागे तीनपेक्षा कमी करण्याचे उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले आहे. त्यासाठी पीसीव्ही लसीकरणाबाबत विशेष जनजागृती केली जाणार आहे. सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रमांतर्गत बालकांना सहाव्या, चौदाव्या आठवड्यात आणि नऊ महिने पूर्ण झाल्यानंतर लसीचे डोस दिले जातात. पात्र बालकांचे लसीकरण पूर्ण करण्यासाठी आरोग्य यंत्रणा प्रयत्नशील राहणार आहे.
प्राथमिक आरोग्य केंद्रे, ग्रामीण रुग्णालये आणि सार्वजनिक आरोग्य संस्थांमध्ये न्यूमोनियावरील उपचारांसाठी औषधे, ऑक्सिजन, पल्स ऑक्सिमीटर, नेब्युलायझर व आवश्यक उपकरणांची उपलब्धता सुनिश्चित करण्यात आली आहे. गंभीर बालकांना तातडीने उपचार आणि आवश्यकतेनुसार संदर्भ सेवा दिली जाणार आहे.
गृहभेटी, माता बैठका, ग्रामआरोग्य स्वच्छता व पोषण दिवस, पोस्टर्स, व्हिडिओ संदेश, सोशल मीडिया, ध्वनिक्षेपक आणि पथनाट्यांद्वारे जनजागृती केली जाणार आहे. स्तनपान, पूरक आहार, लसीकरण, हातांची स्वच्छता आणि घरातील हवा प्रदूषणमुक्त ठेवण्याचे महत्त्वही पटवून दिले जाणार आहे. पालकांनी बालकांमधील आजाराची लक्षणे दुर्लक्षित न करता तातडीने आरोग्य संस्थेशी संपर्क साधावा, असे आवाहन आरोग्य विभागाने केले आहे.

चौकट : न्यूमोनियाची लक्षणे
- नवजात बालकांमध्ये (शून्य ते दोन महिने) मिनिटाला ६० किंवा अधिक श्वास.
- दोन ते १२ महिन्यांच्या बालकांमध्ये मिनिटाला ५० किंवा अधिक श्वास.
- एक ते पाच वर्षांच्या बालकांमध्ये मिनिटाला ४० किंवा अधिक श्वास.
- छाती आत ओढली जाणे, ताप, खोकला किंवा श्वास घेण्यास त्रास होणे.
ही लक्षणे दिसल्यास तातडीने जवळच्या आरोग्य संस्थेत जावे.

चौकट : संरक्षण, प्रतिबंध आणि उपचार
जन्मानंतर एका तासाच्या आत स्तनपान सुरू करणे, पहिले सहा महिने केवळ स्तनपान, सहा महिन्यांनंतर पूरक आहार, वेळापत्रकानुसार लसीकरण, जीवनसत्त्व ‘अ’ची मात्रा, हातांची स्वच्छता आणि घरातील हवा प्रदूषणमुक्त ठेवणे या बाबींवर अभियानात भर दिला जाणार आहे.