Premium|Study Room : बॅलेटपासून डिजिटलपर्यंतचा भारतातील ईव्हीएमचा प्रवास

अभिजित मोदे

भारत ही जगातील सर्वात मोठी लोकशाही आहे आणि येथे प्रत्येक निवडणूक जगभरातील लक्षाचे केंद्र असते. ईव्हीएम (इलेक्ट्रॉनिक व्होटिंग मशीन) ही तंत्रज्ञानाची अनोखी देणगी आहे, जी पारंपरिक बॅलेट पेपर पद्धतीला पूर्णपणे बदलून गेली. १९७० च्या दशकात सुरू झालेल्या या प्रवासाने मतदान प्रक्रिया जलद, सुरक्षित आणि पारदर्शक बनवली.

ईव्हीएम म्हणजे काय?
भारतात ईव्हीएम (इलेक्ट्रॉनिक व्होटिंग मशीन) ही एक इलेक्ट्रॉनिक यंत्र आहे, जी मतदारांना मतदान करण्यासाठी वापरली जाते. ही मशीन बॅलेट पेपरऐवजी वापरली जाते, ज्यामुळे मतदान जलद, सुरक्षित आणि पारदर्शक होते. भारत हा जगातील पहिला देश आहे, ज्याने संसदीय आणि विधानसभा निवडणुकांसाठी पूर्णपणे ईव्हीएमचा वापर केला.

ईव्हीएमची सुरुवात आणि विकास
ईव्हीएमची कल्पना १९७० च्या दशकात आली. १९७७ मध्ये भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड (BEL) ला प्रोटोटाइप बनवण्याचे काम दिले गेले. १९७९ मध्ये इलेक्ट्रॉनिक कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड (ECIL) ने पहिला नमुना तयार केला. या कंपन्या बेंगलुरू आणि हैदराबाद येथील सरकारी कंपन्या आहेत, ज्या ईव्हीएम बनवतात.

१९८० मध्ये निवडणूक आयोगाने (ECI) पहिल्या ईव्हीएमचे प्रदर्शन केले. १९८२ मध्ये केरळच्या परावूर विधानसभा मतदारसंघात ५० मतदान केंद्रांवर पहिला प्रयोग केला गेला. हा एक पायलट प्रोजेक्ट होता.