OPEC History Baghdad Conference 1960
esakal
जागतिक ऊर्जा व्यवस्थेवर अनेक दशकांपासून प्रभाव टाकणाऱ्या पेट्रोलियम निर्यात करणाऱ्या देशांच्या संघटनेला (ओपेक) आता एक महत्त्वाचा धक्का बसला आहे. पेट्रोलियम निर्यात करणाऱ्या देशांची संघटना (ओपेक) ही १९६० मध्ये बगदाद परिषदेत इराण, इराक, कुवेत, सौदी अरेबिया आणि व्हेनेझुएला या देशांनी स्थापन केली. या संघटनेचा उद्देश पाश्चिमात्य तेल कंपन्यांच्या वर्चस्वाला आव्हान देत तेल संसाधनांवर नियंत्रण मिळवणे आणि तेलाच्या किमती स्थिर ठेवणे हा होता. अनेक दशकांपर्यंत ही संघटना जागतिक ऊर्जा बाजारावर प्रभाव टाकणारा एक शक्तिशाली गट म्हणून कार्यरत होती. या ऐतिहासिक पार्श्वभूमीवर, संयुक्त अरब अमिरातीचा (यूएई) अलीकडील १ मे पासून बाहेर पडण्याचा निर्णय हा केवळ सदस्यसंख्येत घट दर्शवत नाही, तर ऊर्जा धोरण, आर्थिक प्राधान्यक्रम आणि जागतिक सत्तासंतुलनातील बदलांचे द्योतक आहे.
यूएई हा एक महत्त्वाचा तेल उत्पादक देश असून १९६७ पासून तो ओपेकचा सदस्य होता. परंतु कालांतराने ओपेककडून लादण्यात येणाऱ्या उत्पादन मर्यादांबाबत मतभेद निर्माण झाले. यूएईने आपल्या तेल उत्पादन क्षमतेत मोठी वाढ केली असून अधिक उत्पादन करून अर्थव्यवस्थेचे विविधीकरण करण्याचा आणि नूतनीकरणीय ऊर्जा व तंत्रज्ञानासारख्या भविष्यातील क्षेत्रांत गुंतवणूक करण्याचा त्यांचा उद्देश आहे. ओपेकची उत्पादन मर्यादा ही या महत्त्वाकांक्षेला अडथळा ठरत होती. याशिवाय, यूएईने स्वतंत्र ऊर्जा धोरणाचा अवलंब करण्यास सुरुवात केली होती, जे त्यांच्या तेलावरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या व्यापक आर्थिक दृष्टिकोनाशी सुसंगत आहे, तरीही उपलब्ध तेलसाठ्यांचा प्रभावी वापर करण्यावर भर देत आहे. या धोरणात्मक मतभेदांमुळेच त्यांनी ओपेकमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला.
