Deep Vein Thrombosis 
फॅमिली डॉक्टर

रक्ताच्या गुठळीचा धोका 

डॉ. अद्वैत कोठूरकर

रक्त प्रवाही राहिले पाहिजे. ते जसे फार पातळ होता नये, तसेच त्याच्या गुठळ्याही होता नये. रक्ताच्या गुठळ्या रक्ताचा प्रवाह थांबवतात, किंवा फुप्फुसात शिरतात तेव्हा त्या जीवघेण्या ठरतात. 
 

डीप वेन थ्रॉम्बोसिस (डीव्हीटी) ही एक गंभीर वैद्यकीय परिस्थिती असते. यामध्ये शरीरात खोलवर असलेल्या नसांमध्ये रक्ताची गुठळी निर्माण होते. अशा प्रकारची गुठळी सामान्यतः मांडी किंवा पायामध्ये तयार होते; मात्र शरीराच्या इतर भागांतदेखील या तयार होऊ शकतात. डीप वेन थ्रॉम्बोसिसमुळे पाय दुखणे किंवा पायाला सूज येऊ शकते; पण यापेक्षाही गंभीर म्हणजे, जेव्हा या रक्ताच्या गुठळ्या रक्तवाहिन्यांमधून रक्तप्रवाहाबरोबर फुप्फुसात जाऊन बसतात आणि रक्ताचा प्रवाह थांबवितात (ज्याला पल्मनरी एम्बॉलिझम म्हणतात) तेव्हा ही परिस्थिती जीवघेणी ठरू शकते. 


डीव्हीटीची लक्षणे 
* एका किंवा दोन्ही पायांमध्ये सूज 
* नसांना सूज येणे 
* पायावरील त्वचा लाल रंगाची किंवा रंगहीन होणे 
* खोकल्यातून रक्त बाहेर येणे 
* छातीत तीव्र दुखणे किंवा छाती जड होणे 
* श्‍वसनाचा त्रास 
* खांद्यावर, हातावर, पाठीवर किंवा जबड्यात तीव्र वेदना 
* चक्कर येणे 

डीप वेन थ्रॉम्बोसिस होण्यामध्ये अनेक जोखमीचे घटक कारणीभूत ठरू शकतात. शस्त्रक्रिया झाल्यानंतर किंवा आजारातून बाहेर पडल्यानंतर शरीराची हालचाल न होणे हे काही वेळेस यासाठी कारणीभूत ठरू शकते. त्याशिवाय लठ्ठपणा, धूम्रपान, कर्करोग, हदयविकार, कुटुंबात डीव्हीटी किंवा पल्मनरी एम्बॉलिझमचा इतिहास अशांसारखे अनेक जोखमीचे घटक डीव्हीटीला कारणीभूत ठरू शकतात. डीव्हीटी होऊ नये यासाठी जीवनशैली चांगली असणे गरजेचे आहे. नियमित व्यायाम, वजन नियंत्रणात ठेवणे व धूम्रपान बंद करणे आवश्यक आहे. तुम्ही एखाद्या आजारातून बरे झाला असाल किंवा तुमच्यावर शस्त्रक्रिया झाली असेल, तर डॉक्टरांच्या सल्ल्याने हळूहळू हालचाली सुरू केल्या पाहिजेत. दीर्घकाळाचा प्रवास असेल तर एकाच जागी पाय स्थिर राहू देऊ नका. वाटेत मध्यंतर घेऊन थोड्या हालचाली कराव्यात. बैठे काम असले तरी दर तासाला किंवा अधूनमधून उठून थोडे चालावे किंवा हालचाली कराव्यात. 

डीव्हीटीची लक्षणे जाणवल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे. निदानासाठी अल्ट्रासाउंड, रक्ताची चाचणी, वेनोग्राफी, सीटी किंवा एमआरआय स्कॅनची मदत घेतली जाऊ शकते. उपचारामध्ये बल्ड थिनर्स किंवा रक्त पातळ करणाऱ्या औषधांचा सल्ला दिला जाऊ शकतो. याशिवाय पल्मनरी एम्बॉलिझम किंवा डीव्हीटीचा गंभीर प्रकार जर झाला असेल तर गुठळ्या तोडणाऱ्या (क्लॉट बस्टर्स) औषधांचा वापर केला जाऊ शकतो. तुटलेल्या गुठळ्या फुप्फुसात जाऊ नयेत यासाठी वेनाकावा फिल्टर पोटातील मोठ्या वाहिनीमध्ये टाकले जाऊ शकते. पायावर सूज येऊ नये म्हणून गुडघ्याच्या वरपर्यंत कॉम्प्रेशन स्टॉकिंग्स घालण्याचा सल्ला डॉक्टर देऊ शकतात. 

सकाळ+ चे सदस्य व्हा

ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!

शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.

Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.

IND vs ENG 1st T20I: Abhishek Sharma ने घडवला इतिहास, पावसाच्या सरींमध्ये इंग्लंडविरुद्ध वादळी फिफ्टी ठोकत विश्वविक्रम रचला

IND vs ENG: पहिल्या T20I सामन्यात ऐनवेळी ड्रामा; अभिषेक-श्रेयसने इंग्लंडला धुतलं, पण शेवटी पावसानं खोडा घातला

IND vs ENG: अभिषेक शर्माचं वादळ घोंगवलं, तर कर्णधार श्रेयस अय्यरचेही अर्धशतक; भारताचे इंग्लंडसमोर मोठे लक्ष्य

Raigad Rain Alert: रायगडमध्ये मुसळधार पावसाचा इशारा; अलिबागसह सात तालुक्यांतील शाळा व अंगणवाड्यांना सुट्टी

Woman Success Story: ३३ गुंठ्यात फुलली यशाची बाग! दरमहा २०-२५ हजारांचा निव्वळ नफा; वडगाव आनंदच्या महिला शेतकऱ्यांची शेती ठरली इतरांसाठी प्रेरणादायी..

SCROLL FOR NEXT