चवळी ही एक शेंग भाजी असून, कोवळ्या शेंगा मोडून त्याची भाजी केली जाते. या शेंगांतील दाणे भरले, की त्या सोलून ओल्या दाण्यांची उसळ केली जाते, तर वाळलेल्या चवळीचे दाणे कडधान्य म्हणून वापरले जातात. हे दाणे गोलसर, टपोरे आणि पांढरट रंगाचे असतात. बारीक आकाराच्या गावरान चवळीला उत्तम चव असते, तर हायब्रीड चवळीचा दाणा खूप मोठा असतो.

चवळी जगातील बहुतेक सर्व देशांत खाल्ली जाते. चवळीच्या दाण्यावर एका बाजूला काळ्या डोळ्यासारखी खूण असते, त्यामुळे चवळीला ‘ब्लॅक आईड पी’ असे म्हटले जाते. युरोपमध्ये व अरब देशांत हे कडधान्य खूप वापरतात. तिथे त्यापासून सॅलड, सूप, कटलेट असे पदार्थ बनवले जातात. ‘फलाफल’ हा प्रसिद्ध इजिप्शियन पदार्थ चवळीपासून बनवलेला असतो. आपल्याकडे चवळी भिजवून तिला मोड आणून उसळ, आमटी, भात असे पदार्थ केले जातात.

चवळीचे नियमित सेवन केल्यास अनेक आजार दूर राहू शकतात. वजन कमी करण्यासाठीदेखील चवळी खाणे योग्य ठरते. उकडलेली चवळी अथवा चवळीची उसळ खाल्ल्याने बराच वेळ पोट भरलेले रहाते. चवळीत भरपूर प्रमाणात सोल्युबल फायबर्स असल्यामुळे पचनशक्ती सुधारते; तसेच बद्धकोष्ठतेचा त्रास असलेल्यांनी चवळी खाल्यास पोट साफ होते. चवळी मधुमेहावर अतिशय गुणकारी आहे. त्यात असलेली प्रथिने रक्तातील इन्शुलिनची पातळी कमी करण्यास मदत करतात व शरीरातील वाईट कोलेस्ट्रॉल नियंत्रित करतात.

हे कडधान्य गरोदर स्त्रियांसाठी अतिशय लाभदायक आहे. गरोदरपणात होणारी कॅल्शियमची झीज व लोहाची कमतरता चवळीच्या सेवनामुळे भरून निघते, पोटातील बाळाची चांगली वाढ होऊन प्रसूतीनंतर मातेला दूध येण्यास मदत होते. चवळीतील या गुणधर्मामुळे आहारतज्ज्ञांच्या मते आपल्या आहारात तिचा जास्तीत जास्त वापर करावा.