- डॉ. मलिहा साबळे, मानसिक आरोग्यतज्ज्ञ, संस्थापक व संचालक - द हेल्दी माइंड

मुलाच्या भावनिक, सामाजिक आणि संज्ञानात्मक विकासाला आकार देण्यात लहान मूल अनुभवते आणि महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते हे पहिले नाते आहे. मूल जन्माला आल्यापासून आई आणि मुलाचे नाते निर्माण होऊ लागते. लहान मुलाला त्यांच्या आईसोबत आलेले सुरुवातीचे अनुभव त्यांच्या संलग्नतेची शैली, भावनिक विकास आणि संज्ञानात्मक विकासाला आकार देऊ शकतात.

निरोगी आई-मुलाचे नाते हे प्रेम, कळकळ, सहानुभूती आणि भावनिक बंधनाद्वारे दर्शविले जाते. ज्या मातांचा त्यांच्या मुलाच्या गरजांप्रती संवेदनशील आणि प्रतिसाद असतो, त्या त्यांच्या मुलाशी एक सुरक्षित जोड निर्माण करू शकतात, ज्यामुळे निरोगी भावनिक आणि सामाजिक विकासाला चालना मिळते.

दुसरीकडे, अकार्यक्षम आई-मुलाच्या नातेसंबंधाचा मुलाच्या विकासावर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. भावनिकदृष्ट्या दूर असलेली, दुर्लक्षित किंवा अपमानास्पद असलेली आई मुलाला असुरक्षित संलग्नक शैली विकसित करण्यास कारणीभूत ठरू शकते, ज्यामुळे नंतरच्या आयुष्यात भावनिक आणि वर्तणुकीशी संबंधित समस्या उद्भवू शकतात.

मुले जेव्हा लोकांशी, विशेषतः त्यांच्या पालकांशी सुरक्षित आणि सकारात्मक संबंध ठेवतात तेव्हा त्यांची भरभराट होते. अभ्यासातून असे दिसून आले आहे, की प्रारंभिक बालपण हा एक असा काळ आहे ज्यामध्ये एक मूल त्या सभोवतालच्या लोकांकडून खूप काही शिकत असते. ही मुलाची शिकण्याची खिडकी आहे जी त्यांच्या वाढत्या वर्षांवर परिणाम करेल.

म्हणूनच, या क्षणी मुलाच्या जीवनात मुख्य उपस्थिती म्हणून, आईचे तिच्या मुलाशी असलेले नाते महत्त्वाचे आहे. हे नाते केवळ पालकत्व किंवा कौटुंबिक वातावरण यांच्यासाठीच महत्त्वाचे नसते, तर आईच्या मानसिक आरोग्यासाठीही ते तितकेच महत्त्वाचे असते. चांगले पालक होणे ही गोष्ट कुटुंबातील बंध दृढ करण्यासाठीही अतिशय महत्त्वाची असते.

त्यामुळे मातृत्व या गोष्टीकडे स्वतःच्या मानसिक आणि भावनिक विकासाच्या दृष्टीनेही नक्की बघा. यात ताण येतील, कष्ट होतील, काही प्रमाणात उदासीनताही येईल; मात्र यावर योग्य प्रकारे मात करता आली, तर पुढच्या आयुष्यासाठी अतिशय मजबूत पायाभरणी होईल हे नक्की.

आवाहन

• या सदरासाठी फोटो पाठवताना फोटो चांगल्या क्वालिटीचे असावेत.

• फोटोबरोबर नाव (देवनागरीत) आणि मोबाईल क्रमांकही नक्की लिहावेत.

• फोटो पाठवण्यासाठीचा पत्ता : maitrin@esakal.com