मुंबई महापालिकेच्या तिजोरीत खडखडाट
सुधारित अंदाजापेक्षा वसुलीत मोठी पिछाडी; ७२ टक्के महसूल जमा

सकाळ वृत्तसेवा
​मुंबई, ता. २८ : मुंबई महापालिकेने आर्थिक वर्ष २०२५-२६ साठी महसुली उत्पन्नाचे जे ‘सुधारित अंदाज’ वर्तवले होते, त्या तुलनेत प्रत्यक्ष वसुलीचे आकडे चिंताजनक असल्याचे समोर आले आहे. जानेवारी २०२६ अखेरपर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, पालिकेला अपेक्षित उत्पन्नाच्या तुलनेत मोठी तूट सोसावी लागत आहे. विशेषतः राज्य सरकारकडून येणारे अनुदान आणि विकास नियोजन शुल्काची वसुली संथ गतीने होत असल्याने पालिकेच्या आर्थिक नियोजनावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
​
​पालिकेने २०२५-२६ या वर्षासाठी ४६,७७८.१२ कोटी रुपयांच्या महसुली उत्पन्नाचा सुधारित अंदाज व्यक्त केला होता. मात्र, आर्थिक वर्ष संपायला केवळ दोन महिने शिल्लक असताना, जानेवारी २०२६ पर्यंत पालिकेच्या पदरात केवळ ३४,०३३.५६ कोटी रुपये पडले आहेत. म्हणजेच अद्याप १२,७४४.५६ कोटी रुपयांची वसुली होणे बाकी आहे.
......
अनुदानाची मोठी थकबाकी
​सर्वात धक्कादायक आकडेवारी राज्य शासनाकडून मिळणाऱ्या अनुदानाची आहे. पालिकेने १,०८६ कोटी रुपयांची अपेक्षा व्यक्त केली असताना, जानेवारीपर्यंत केवळ २२ कोटी रुपये प्राप्त झाले आहेत. यामुळे पालिकेच्या विकासकामांच्या अंमलबजावणीवर परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

कठीण डोंगर
​चालू वर्षातील वसुली अपेक्षित टप्प्यापर्यंत पोहोचलेली नसतानाही, पालिकेने आगामी २०२६-२७ या आर्थिक वर्षासाठी ५१,५१०.९४ कोटी रुपयांचे मोठे उद्दिष्ट ठेवले आहे. मालमत्ता करातून ६,२०० कोटी आणि विकास नियोजन शुल्कातून १२,०५० कोटी रुपये मिळतील, असा पालिकेचा विश्वास आहे. मात्र, चालू वर्षातील थकबाकी पाहता हे उद्दिष्ट गाठणे पालिकेसाठी ‘कठीण डोंगर’ चढण्यासारखे असेल. पालिकेची भिस्त प्रामुख्याने जकातीपोटी मिळणाऱ्या नुकसान भरपाईवर (१५,५५० कोटी) आहे, परंतु इतर स्वबळावरील उत्पन्नाचे स्रोत आटताना दिसत आहेत. फेब्रुवारी आणि मार्च या दोन महिन्यांत पालिकेला विक्रमी वसुली करावी लागणार आहे.
......
​प्रमुख विभागांमधील वसुलीची स्थिती :
उत्पन्नाचे स्रोत २०२५-२६ सुधारित अंदाज (कोटीत) जानेवारी २०२६ पर्यंत प्रत्यक्ष वसुली (कोटीत) टक्केवारी (%)

विकास नियोजन शुल्क ११,१५३.७५ / ८,१३८.२६/ ७३%
मालमत्ता कर ६,२००.०० /४,८१२.३४ /७७%

राज्य शासन अनुदान १,०८६.८५ / २२.०८ / २%

जल व मलनिस्सारण २,२१२.९१ /१,३३३.५८/ ६०%

एकूण महसुली उत्पन्न ४६,७७८.१२/३४,०३३.५६/ ७२.७%
........