क्षयरोगाच्या लढाईत नवीन जलद तपासण्यांमुळे निदानात गती
वेळेवर उपचार आणि जागरूकतेवर तज्ज्ञांचा भर
सकाळ वृत्तसेवा
मुंबई, ता. २१ : भारतामध्ये क्षयरोग निर्मूलनासाठी प्रयत्न सुरू असतानाच औषध-प्रतिरोधक क्षयरोग (डीआर-टीबी) ही नवी मोठी आव्हाने निर्माण होत असल्याचे तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या २०२५ च्या अहवालानुसार, जगातील एकूण क्षयरोग रुग्णांपैकी सुमारे २५ टक्के रुग्ण भारतात आढळतात, तर औषध-प्रतिरोधक टीबीच्या सुमारे ३२ टक्के प्रकरणांचा भारही भारतावर आहे.
संसर्गजन्य रोगतज्ज्ञ डॉ. गुनिशा पसरिचा यांच्या मते, टीबी हा प्राचीन आजार असला तरी आजही तो मोठ्या प्रमाणावर पसरत आहे. त्यातच औषधांना प्रतिसाद न देणाऱ्या डीआर-टीबीच्या वाढत्या घटनांमुळे परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची झाली असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. दरम्यान, टीबी हा मायक्रोबॅक्टेरियम ट्युबरक्युलोसिस या जीवाणूमुळे होतो. तो केवळ फुप्फुसांपुरता मर्यादित नसून मूत्रपिंड, मेंदू, पाठीचा कणा आदी अवयवांनाही बाधित करू शकतो. दोन ते तीन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकणारा खोकला, ताप, वजन घटणे, रात्री घाम येणे ही त्याची प्रमुख लक्षणे असून, अनेकदा रुग्ण याकडे दुर्लक्ष करतात. त्यामुळे निदान उशिरा होते आणि उपचार कठीण होतात.

चुकीच्या उपचारांमुळे धोका
तज्ज्ञांच्या मते, अपूर्ण किंवा चुकीच्या उपचारांमुळे टीबीचे जीवाणू औषधांना प्रतिकार करायला शिकतात आणि त्यामुळे डीआर-टीबी उद्भवतो. त्यामुळे रुग्णांनी उपचार नियमित आणि पूर्ण करणे अत्यंत आवश्यक आहे. दरम्यान, भारतात अलीकडील काळात क्षयरोगाच्या निदानासाठी आधुनिक आण्विक चाचण्या आणि नेक्स्ट जनरेशन सिक्वेन्सिंग तंत्रज्ञानाचा वापर वाढला असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.