‘क्षय केंद्रे’ आजपासून बंद
१२ वर्षांची सेवा संपुष्टात; तज्ज्ञ निर्णयावर नाराज

सकाळ वृत्तसेवा
मुंबई, ता. ३१ : औषधांना प्रतिसाद न देणाऱ्या क्षयरोगाच्या (डीआर-टीबी) रुग्णांसाठी गेल्या १२ वर्षांपासून सुरू असलेली स्वयंसेवी संस्थांची केंद्रे उद्यापासून (ता. १) बंद होणार आहेत. उपचाराची जबाबदारी आता महापालिकेची उपनगरीय रुग्णालये आणि सरकारी वैद्यकीय महाविद्यालयांकडे सोपविण्यात येणार आहे; मात्र खासगी डॉक्टरांकडे उपचार घेणाऱ्या रुग्णांना सरकारी यंत्रणेकडून मिळणाऱ्या मोफत तपासण्या व औषधांपर्यंत पोहोचण्यात अडचणी येण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
मुंबईत दरवर्षी सुमारे ६० हजार नवीन क्षयरोग रुग्ण आढळतात. त्यापैकी जवळपास १० टक्के रुग्ण औषध प्रतिरोधक क्षयरोगाने बाधित असतात. उपचाराला विलंब झाल्यास या संसर्गजन्य आजाराचा प्रसार वाढण्याचा धोका असतो. मुंबईत २०१३-२०१४ मध्ये औषध प्रतिरोधक क्षयरोगाच्या गंभीर प्रकारांची प्रकरणे वाढल्यानंतर ही विशेष व्यवस्था सुरू करण्यात आली. रुग्ण खासगी डॉक्टरांकडून उपचार घेत असतानाही त्यांना सरकारी यंत्रणेमार्फत महागडी औषधे आणि निदान तपासण्या मोफत मिळत होत्या. स्वयंसेवी संस्था रुग्ण, खासगी डॉक्टर आणि सरकारी यंत्रणा यांच्यात समन्वय साधत होत्या. थुंकीचे नमुने गोळा करणे, तपासण्या करून घेणे, अहवाल पोहोचवणे, औषधांचे वितरण आणि रुग्णांची सरकारी क्षयरोग कार्यक्रमात नोंद करणे अशी कामे त्यांच्याकडून केली जात होती. हिंदुजा, सोमय्या, सर्वोदय आणि वाडिया रुग्णालयांतील केंद्रांचा या व्यवस्थेत समावेश होता.
विशेषतः सरकारी रुग्णालयात जाणे टाळणारे काही मध्यमवर्गीय रुग्ण खासगी डॉक्टरांकडून उपचार घेतात; मात्र तपासण्या आणि औषधे सरकारी यंत्रणेकडून घेतात. स्वयंसेवी संस्थांची मदत बंद झाल्याने अशा रुग्णांना सरकारी सुविधांशी जोडणे कठीण होऊ शकते, अशी भीती तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. दरम्यान, खासगी डॉक्टरांकडून उपचार घेणाऱ्या रुग्णांनाही सरकारी केंद्रांतून औषधे आणि आवश्यक तपासण्या उपलब्ध करून दिल्या जातील, असे राज्याच्या क्षयरोग कार्यक्रमातील अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले.
...
पुनरावृत्तीमुळे निर्णय
राज्याच्या क्षयरोग कार्यक्रमातील वरिष्ठ अधिकाऱ्याच्या म्हणण्यानुसार, गेल्या १२ वर्षांत सरकारी प्रयोगशाळा आणि औषध वितरण केंद्रांची क्षमता वाढली आहे. त्यामुळे एनजीओ आणि सरकारी यंत्रणेकडून होणाऱ्या कामांमध्ये काही प्रमाणात पुनरावृत्ती होत असल्याने ही व्यवस्था बंद करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. निधीअभावी हा निर्णय घेतलेला नसल्याचेही अधिकाऱ्याने स्पष्ट केले.
...
भागीदारी वाढवा!
छातीविकारतज्ज्ञ डॉ. विकास ओसवाल यांनी क्षयरोग निर्मूलनासाठी सरकारी यंत्रणेसोबत खासगी क्षेत्र आणि स्वयंसेवी संस्थांचे सहकार्य आवश्यक असल्याचे सांगितले. ही भागीदारी कमी करण्याऐवजी अधिक मजबूत करण्याची गरज असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.