सोलापूर : सोलापूरच्या  विविध भागांत बोलल्या जाणाऱ्या मराठी भाषेत त्या भागातील संस्कृतीची छाप आढळतेच. त्याची भुरळ नव्यांनाही पडत आहे.

सोलापुरी बोलीभाषेची अनेक रूपे मजेदार आहेत. त्यात 'बाकी बस निवांत... हे बग हे अलं... त्येबक ते आलं... तू आल्ला... जेव्लो.. जेव्ल्ये.. झोप्लो.. फेक्‍ला.. अल्ती.. अलावं.. गेलावं.. जेवलावं.. बसलावं... खाल्लावं.. आलो.. गेलो.. जात्तो.. गेल्तो.. व्हतो.. झ्झोपतो... येकिब्बे... जाकिब्बे... चल पळ.. तुला सकाळ धरनं कुणी भेटला नाही का... गप्प गुमान जा... अशी भाषा कानावर आली की बोलणारा अस्सल सोलापुरी आहे हे लक्षात येते. याची भुरळ आता सोलापुरात नव्याने आलेल्या लोकांनाही पडत आहे. 

महाराष्ट्र, कर्नाटक, आणि आंध्र प्रदेश या राज्यांच्या सीमेवर वसलेले सोलापूर शहर हे भाषिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या संपन्न तर आहेच. पण हा वेगळेपणा अधिक वैविध्यातून तर आला आहेच. त्याचबरोबर विविध भाषांच्या मिश्रणातून तयार झालेल्या खास सोलापुरी भाषेमुळेही आला आहे. मराठी, कन्नड, तेलुगू आणि उर्दू या चार भाषांचे लोक सोलापूर शहरात एकत्र राहत आहेत. सर्व भाषांतून तयार झालेली सोलापूरची भाषा गोड आहे. तसेच सोलापुरात आढळणारा रोखठोकपणाही त्यात दिसून येतो. 

सोलापुरी भाषेत अशा अनेक वेगवेगळ्या पद्धतीने भाषा बोलल्या जातात. त्यात तो आला, तो गेला, तो म्हणाला या प्रमाणभाषेतील तो, सोलापुरात तेनं म्हणून येतो आणि आला गेला हे आलता गेलता बनून जातात. तसेच तेनं आलता, तेनं गेलता, तेनं म्हटलं असं सोलापुरात सर्रास बोललं जातं. कन्नड आणि तेलुगू भाषांचा प्रभाव पडल्याने सोलापुरातील मराठी अनेक अर्थाने वैशिष्टयपूर्ण बनली आहे. शिवाय सोलापुरात या दोन्ही भाषांवरही मराठीचा मोठा प्रभाव आहे. यात खास सोलापुरी म्हणून अशी एक वेगळी भाषा आहे.

सोलापुरी भाषेत हेलकारी शब्दांची योजना आहे. कन्नड आणि तेलुगू या भाषांचा हा परिणाम. कानडी भाषेत बंदिल्ला.. उन्दिल्ला.. बित्तील्ला.. होगील्ला.. अशी ल्ला युक्त भाषा मोठ्या प्रमाणात वापरली जाते. कन्नड भाषकांच्या संपर्कामुळे सोलापुरी बोलीभाषेत हेलयुक्त रूपे आली आहे. त्यात तुमी कवा आलाव.. जेवलाव का नै.. च्या पिताव का.. जरा आराम करताव का.. पाणी प्या.. अजून काय फायजेल का वं.. अशा प्रकारे व चा प्रयोग सोलापूरकर करतात. कानडीच्या संपर्कामुळे ती प्रवृत्ती सोलापुरी मराठीत डोकावत आहे.

दरम्यान, खास सोलापुरी भाषेचा चेहरा मोहरा तयार झालेला आहे. तो खास अशासाठी की ही भाषा जशी ग्रामीण नाही, तशी तिचे एकंदरित संमिश्र स्वरूप आहे. अशा अनेक वेगवेगळ्या पद्धतीने सोलापुरी भाषा बोलली जाते.