वर्धापनदिन लेख
--
बदलत्या लोकसंख्येचे
बदलते शैक्षणिक प्राधान्य

पिंपरी चिंचवड शहर गेल्या दहा वर्षांत केवळ औद्योगिक विकासापुरते मर्यादित न राहता, सामाजिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक क्षेत्रातील क्रांतिकारी परिवर्तनाचा साक्षीदार बनले आहे. यामुळे या महानगराचा नवा इतिहास घडत असून, तो ‘महाराष्ट्राचा उगवता शिक्षण-नोड’ म्हणून ठसा उमटवत आहे. या प्रगतीच्या प्रवासातील महत्त्वाचे पैलू आणि त्या संदर्भातील भूमिका येथे सविस्तर मांडलेली आहे.
- डॉ. डी. के. भोसले, अध्यक्ष, एसएनबीपी ग्रूप ऑफ इन्स्टिट्यूटस्, पुणे

पिंपरी चिंचवडमधील लोकसंख्या गत पाच ते सात वर्षांत मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे. जवळपास एक लाख नवीन घरे बांधली आहेत. खासकरून चिखली, मोशी, रावेत, वाकड इथे तरुण कुटुंबांचा उत्क्रांतीमय वसाहत विस्तार होत आहे. नव्या गृहनिर्माणामुळे शैक्षणिक सुविधांची मागणी प्रचंड वाढली आहे. लोकसंख्येच्या या वाढत्या संख्येनुसार गुणवत्तापूर्ण शिक्षणाचा विस्तार अगदी अनिवार्य झाला आहे.

शिक्षण पद्धतीतील क्रांती
महापालिकेच्या शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांची संख्या २०२२-२३ मध्ये ४८ हजार १५३ वरून २०२५-२६ मध्ये ५४ हजार ४१८ पर्यंत वाढली आहे. ही वाढ केवळ संख्या वाढीपुरती मर्यादित न राहून गुणवत्ता सुधारण्याच्या दिशेने आहे. डिजिटल क्लासरूम्स, स्मार्ट शिक्षण, बालवाडी सुधारणा, इएसएल कार्यक्रम, जीवन कौशल्यांची जोड, नवीन मूल्यमापन पद्धती आणि क्रीडा, कला, विज्ञान-तंत्रज्ञान यांचा संतुलन यामुळे शैक्षणिक अनुभव अधिक सखोल व वापरकर्तानुकूल झाला आहे. शिक्षण आता केवळ शाब्दिक पाठ होऊन न राहता व्यावहारिक आणि अनुभवाधारित बनत आहे.

बौद्धिक विकासाकडे लक्ष
लोकसंख्येच्या वाढीमुळे शाळांची संख्या वेगाने वाढताना दिसते. परंतु गुणवत्ता टिकवणे हे महत्त्वाचे आव्हान आहे. शिक्षक हे शाळेच्या दर्जाचे मूळ असतात. उत्कृष्ट शिक्षकांमुळेच शैक्षणिक संस्था टिकून राहतात. त्यामुळे शिक्षण क्षेत्रात सातत्यपूर्ण प्रशिक्षण, तंत्रज्ञानाचा वापर, मानसशास्त्रीय आणि सामाजिक समज निर्माण करणे, मुलांच्या बौद्धिक व भावनिक विकासाकडे लक्ष देणे अत्यंत गरजेचे ठरते.

संत विचारांचा वारसा
आजकालच्या गतिमान काळात शिक्षणाने केवळ अकादमिक ज्ञान पुरविण्याबरोबरच सामाजिक कौशल्ये, आर्थिक समज, बौद्धिक क्षमता, शारीरिक स्वास्थ्य आणि भावनिक ताणतणाव यांचे त्रिसूत्री समृद्ध करणे गरजेचे आहे. विद्यार्थ्यांनी संवाद कौशल्य, समूहकार्य, वित्तीय आणि उद्योगपरक समज, गंभीर विचारसरणी, डिजिटल साक्षरता तसेच ताण-तणाव हाताळण्याचे कौशल्य विकसित करावे, यावर भर देणे आवश्यक आहे. संत ज्ञानेश्वरांच्या शिकवणीनुसार खरे शिक्षण म्हणजे समाज उद्धाराचा मार्ग आहे. यासाठी आमची विशेष भूमिका आहे.

व्यक्तिमत्व विकास
एसएनबीपी ग्रुपने पिंपरी चिंचवड शैक्षणिक नकाशावर स्वतःची वेगळी आणि ठळक ओळख निर्माण केली आहे. त्यांनी चार एकरांवरील प्रशस्त कॅम्पसमध्ये विद्यार्थ्यांना सीबीएसई निकषांनुसार दर्जेदार शिक्षण पुरवले आहे. अत्याधुनिक विज्ञान आणि संगणक प्रयोगशाळा, रोबोटिक्स, एआय, कोडींग लॅबसारखे तंत्रज्ञान वापरून एसएनबीपी भविष्यनिर्मितीचा एक आदर्श उभा केला आहे. एसएनबीपीचे शिक्षण केवळ ‘शिक्षण’ नव्हे तर ‘व्यक्तिमत्व घडण्याचे’ एक संपूर्ण व्यासपीठ आहे, जे विद्यार्थ्यांना भविष्यासाठी सज्ज करतो.

भविष्याची वाटचाल
पिंपरी चिंचवडमधील औद्योगिक पट्ट्यापासून शिक्षण-केंद्रित, तंत्रज्ञानमुळे समृद्ध आणि सामाजिक-सांस्कृतिकदृष्ट्या सक्षम महानगरात रुपांतराचा हा प्रवास जागतिक स्पर्धा आणि सामाजिक जबाबदाऱ्यांना सामोरे जाणारा आहे. ऑटोमोटिव्ह तसेच इतर उद्योगांद्वारे आर्थिक विकास होत असताना शैक्षणिक क्षेत्रातील हे परिवर्तन सामाजिक बळकटी आणि भविष्याच्या दृष्टीने अत्यंत मोलाचे ठरत आहे.

काही विशेष...
- लोकसंख्या वाढीमुळे शिक्षणात वाढीचा दबदबा
- शिक्षण क्षेत्रात डिजिटल क्रांती
- शिक्षकांची गुणवत्ता ही भविष्याची गुरुकिल्ली
- सामाजिक, बौद्धिक, भावनिक विकासाला तत्त्वज्ञान म्हणून स्वीकारणे
- अत्याधुनिक उपक्रमांमुळे शिक्षणाचा दर्जा उंचावण्याचा प्रयत्न
---