कात्रज - स्वच्छतागृहाविना असलेल्या बेकायदा बांधकामांच्या विळख्यात सापडलेले जैववैविध्य विकास उद्यान (बीडीपी) क्षेत्र पुरेपूर हागणदारीयुक्त झाले आहे. हागणदारीमुळे वाढलेली डुकरांची संख्या, भटक्‍या कुत्र्यांचा वावर, सांडपाणी आदी समस्यांनी कात्रज परिसरातील बीडीपी क्षेत्र साथीच्या रोगांचे उत्पत्ती स्थान ठरत आहे.  

कात्रज परिसरातील सुमारे दीडशे हेक्‍टर बीडीपी, डोंगरमाथा व उतार क्षेत्रात प्लॉटिंगचा धमाका आणि सातत्याने होणारी बेकायदा बांधकामे रोखण्यात महापालिका अपयशी ठरली आहे. शहराला ऑक्‍सिजन मिळावा, या दूरदृष्टीने शहराभोवतालच्या टेकड्यांवर जैववैविध्य उद्यानांसाठी आरक्षणे टाकण्यात आली. मात्र वीसवर्षांत जागा मालकांना मोबदला देऊन जागा ताब्यात घेणे, त्यावर वृक्ष लागवड करण्यात झालेल्या दिरंगाईचा फटका पर्यावरणपूरक उद्देशाला बसला आहे. जागा खरेदी व विक्रीला कायदेशीर बंधने न  घातल्यामुळे मोठ्या प्रमाणात व्यववहार झाले. हवालदील झालेल्या जागा मालकांनी जागा विकण्याचा सपाटा लावला. वीज आणि पाणी तत्काळ मिळाल्यामुळे स्वस्तात मिळणाऱ्या जागा घेऊन सर्वसामान्यांनी घरे बांधली.

महापालिका तिप्पट मिळकत करसंकलन करू लागली. बेकायदा बांधकामांचा महसूल गोळा करताना महापालिकेने मलनिस्सारण वाहिन्या टाकण्याकडे केलेले दुर्लक्ष नागरी आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू  लागले आहे. आगम टेकडी परिसरातील बीडीपी क्षेत्रात डुकरांची वाढती संख्या मोठी डोकेदुखी ठरत आहे.  साई मंदिर परिसरात दोन आठवड्यांपूर्वी सुजाता शिवतारे या महिलेचा स्वाइन फ्लूने मृत्यू झाला ही घटना परिसरात यामुळे स्वाइन फ्लू पसरत असल्याचे साक्ष देत आहे. मोकाट कुत्र्यांची वाढती संख्या आणि पिसाळलेल्या कुत्र्यांचा धोका वाढतोय. बालकासह, शालेय विद्यार्थी, महिला व वृद्धांना एकाच दिवशी कुत्र्याने चावा घेण्याची घटना ताजी आहे.

या भागात केवळ पंचवीस टक्के बीडीपी क्षेत्र शिल्लक राहिले आहे. उघड्यावर शौचाला बसणाऱ्यांवर जागामालक दगडांचा मारा करतात. मिळकत कर गोळा करणाऱ्या महापालिकेने ‘ऑक्सिजन पार्क’ऐवजी हागणदारीयुक्त, रोगराईचे आगार असलेली बीडीपी शहराच्या माथी मारली आहे.  
- संदीप लोंढे, अध्यक्ष, मानवाधिकार संघ, महाराष्ट्र राज्य 

बीडीपी क्षेत्रातील जागेचे व्यवहार करू नका, असे फलक उभारणार, जागांचे व्यवहार होऊ नयेत म्हणून उपनिबंधकांना माहिती देणार, वीज व पाणी देण्यास प्रतिबंध करणार, बेकायदा प्लॉटिंग व बांधकामांवर सातत्याने कारवाई करणार या महापालिकेच्या घोषणा केवळ वल्गना ठरल्या आहेत.
- योगेश पोरेडी, नागरिक