पान २
------
‘ई-२०’ इंधनामुळे
पाणी, अन्नसुरक्षेला धोका

जयराम रमेश : ऊस, तांदूळ, मका वापराबाबत आक्षेप

ॲग्रोवन वृत्तसेवा
नवी दिल्ली : देशभरात ई-२० (२० टक्के इथेनॉल मिश्रित पेट्रोल) लागू करण्याच्या केंद्र सरकारच्या निर्णयावर काँग्रेसने आक्षेप घेतला आहे. इथेनॉल निर्मितीसाठी प्रामुख्याने ऊस, तांदूळ आणि मका यांसारख्या पिकांचा वापर होत असल्याने जलसंपत्तीवर ताण वाढण्याबरोबरच अन्नसुरक्षेचाही प्रश्न निर्माण होऊ शकतो, असा दावा काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि राज्यसभा सदस्य जयराम रमेश यांनी गुरुवारी केला.
रमेश यांनी सामाजिक माध्यमावरील पोस्टमध्ये म्हटले आहे, की ई-२० धोरणामुळे कच्च्या तेलावरील आयात कमी होण्यास आणि स्वच्छ ऊर्जेला चालना मिळण्यास मदत होईल, असा सरकारचा दावा असला तरी या धोरणाच्या पर्यावरणीय परिणामांचे सर्वंकष मूल्यमापन होणे आवश्यक आहे. भारतात इथेनॉल उत्पादनासाठी ऊस, तांदूळ आणि मका या पाण्याचा जास्त वापर करणाऱ्या पिकांवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहावे लागते. त्यामुळे जलस्रोतांवर अतिरिक्त ताण येऊ शकतो.
ऊस आणि भात ही पिके देशातील सिंचनाच्या पाण्यापैकी सुमारे ७० टक्के पाणी वापरत असल्याचा दावा करताना त्यांनी एका लिटर ऊसाधारित इथेनॉलसाठी सुमारे ३,६३० लिटर, तांदूळाधारित इथेनॉलसाठी १०,७९० लिटर आणि मक्याधारित इथेनॉलसाठी ४,६७० लिटर पाण्याची आवश्यकता भासत असल्याचे नमूद केले.
दरम्यान, केंद्र सरकार इथेनॉल निर्मितीसाठी तांदूळ अनुदानित दराने उपलब्ध करून देत असल्याचाही आरोप रमेश यांनी केला आहे. तथापि, या आरोपांवर केंद्र सरकारकडून अद्याप कोणतीही प्रतिक्रिया आलेली नाही.

‘शाश्वत पर्यायांचा
विचार करण्याची गरज’
देशातील अनेक भागांत भूजल पातळी घटत असताना इथेनॉल निर्मितीसाठी अधिक शाश्वत पर्यायांचा विचार करण्याची गरज आहे. नीती आयोगाने २०२१ च्या इथेनॉल रोडमॅपमध्ये कृषी अवशेष आणि जैविक कचऱ्यापासून इथेनॉल निर्मितीला प्रोत्साहन देण्याची शिफारस केली होती, त्याकडेही जयराम रमेश यांनी लक्ष वेधले.