खरीप गेला; आता रब्बीची आशाही मावळली!
पंढरपूर तालुक्यात दुष्काळाचे सावट; तीन महिन्यांपासून पावसाने दिला खंड
भारत नागणे : सकाळ वृत्तसेवा
पंढरपूर, ता. ३ : पंढरपूर तालुक्यात गेल्या तीन महिन्यांपासून पावसाने मोठा खंड दिल्याने तालुका दुष्काळाच्या उंबरठ्यावर पोचला आहे. जुलैच्या पहिल्या आठवड्यानंतर दमदार पाऊस न झाल्याने खरीप हंगामातील सोयाबीन, तूर, मका, उडीद ही पिके हातची गेली आहेत. जमिनीत पुरेसा ओलावा नसल्याने रब्बीतील गहू, हरभरा आणि ज्वारीच्या पेरणीची आशाही मावळली आहे.
या परिस्थितीचा थेट परिणाम कृषी बाजारपेठेवर झाला असून बी-बियाणे आणि खत विक्रीची दुकाने ओस पडली आहेत. पंढरपूर, भोसे, करकंब, भाळवणी, कासेगाव, गोपाळपूर परिसरातील अनेक कृषी सेवा केंद्रांमध्ये ‘माल नाही’ऐवजी ‘गिऱ्हाईकच नाही’ अशी स्थिती आहे. गेल्या महिन्यापासून दुकाने दिवसभर सुरू असूनही खते-बियाण्यांची विक्री होत नसल्याचे विक्रेत्यांचे म्हणणे आहे. रब्बी हंगामासाठी आणलेला बियाण्यांचा साठाही पडून आहे.
पंढरपूर येथील कृषी सेवा केंद्राचे चालक भैया थोरात म्हणाले, गतवर्षी याच काळात दररोज २०० ते ३०० पोती खताची विक्री होत होती. यंदा पाऊस नसल्याने पेरणीच झाली नाही. त्यामुळे खत कोण घेणार? बँकेचे हप्ते आणि दुकानाचे भाडे कसे भरायचे, हा प्रश्न आहे. बँकांनी कर्जाच्या व्याजदरात सवलत द्यावी.
हवामान खात्याच्या अंदाजानुसार ऑक्टोबरमध्येही मोठ्या पावसाची शक्यता नसल्याने शासनाने तातडीने दुष्काळ जाहीर करावा. शेतकऱ्यांना पीकविमा आणि चारा छावण्यांची सुविधा द्यावी, तसेच खते-बियाणे विक्रेत्यांना व्याजमाफी द्यावी, अशी मागणी राष्ट्रवादी युवक काँग्रेसचे प्रदेश सरचिटणीस श्रीकांत शिंदे यांनी केली आहे.
---
चौकट
पावसात ४८४ मिमीची तूट
तालुका कृषी कार्यालयाच्या प्राथमिक माहितीनुसार, पंढरपूर तालुक्याचे वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान सुमारे ५९४ मिमी आहे. त्यापैकी ८० टक्के पाऊस जून ते सप्टेंबर या चार महिन्यांत पडतो. गतवर्षी सप्टेंबर २०२५ मध्ये अतिवृष्टीमुळे ५० हजार हेक्टर क्षेत्राचे नुकसान झाले होते, तसेच भीमा नदीला पाच वेळा पूर आला होता. यंदा सप्टेंबरमध्ये केवळ २४ मिमी पाऊस झाला. गतवर्षी १ जून ते ३० सप्टेंबरदरम्यान तालुक्यात सरासरीपेक्षा १२० टक्के अधिक पाऊस झाला होता. यंदा याच कालावधीत सरासरीच्या केवळ ३८ टक्के पाऊस झाला आहे. त्यामुळे गतवर्षीच्या तुलनेत यंदा तब्बल ४८४ मिमी पावसाची तूट आहे.
---
कोट
गेल्या वर्षी पंढरपूर तालुक्यात मोठ्या प्रमाणात पाऊस झाला होता. तुलनेत यंदा आतापर्यंत केवळ ३८ टक्के पाऊस झाला आहे. पावसाअभावी खरीप पिके पूर्णपणे वाया गेली असून, रब्बीच्या पेरण्याही अद्याप झालेल्या नाहीत. येत्या काळात पाऊस झाला तरच पेरणी शक्य होईल. गतवर्षीच्या तुलनेत यंदा तब्बल ४८४ मिलिमीटर पाऊस कमी झाला असल्याने दुष्काळाची तीव्रता वाढण्याची शक्यता आहे.
- सूर्यकांत मोरे, तालुका कृषी अधिकारी, पंढरपूर