पवन मावळचा हा पहारेकरी त्याच्या माथ्याच्या त्रिकोणी आकारामुळे आपले लक्ष वेधून घेतो आणि त्यामुळेच कदाचित त्याला तिकोना असे नाव पडले. किल्ल्यावर सातवाहनोत्तर काळातली गुहा आणि टाकी खोदलेली आहेत.

तिकोना हा सोप्या चढणीचा छोटेखानी किल्ला आहे, वर जायला दोन वाटा आहेत. पूर्वेकडून एक वाट आहे ती पायथ्याच्या दोन्हीही गावात उतरते, या वाटेवर जाताना एक दरवाजा आहे. त्यानंतर एक मोठी हनुमान मूर्ती आहे त्याला भिंतीतला हनुमान असे म्हणतात. त्याच्यापुढे एक खडकात खोदलेली गुहा आणि त्याच्यासमोर एक विहीर आहे. इथेच पेठ तिकोना गावातून उत्तरेकडची वाट येते. ही जरा कठीण असून या वाटेवर सुद्धा तटात एक छोटा दरवाजा आहे.

गूहेकडून बालेकिल्ल्याकडे जाताना एक भलामोठा दगडी चाक सदृश चुन्याचा घाणा लागतो, पूर्वी किल्ल्यांची दुरुस्ती करण्यासाठी सर्व गडांवर असे घाणे असायचे. तिथेच चुना मळून दुरुस्तीला वापरला जायचा. इथे शिवदुर्ग संवर्धन या संस्थेने बरेच संवर्धनाचे काम केलेले आहे. तेव्हा मातीत गाडला गेलेला हा चुन्याचा घाणा सुद्धा त्यांनी साफ करून घेतला, तसेच वर जायच्या पडलेल्या पायऱ्या बांधून घेतल्या, भिंतीतल्या मारुतीला पण आधार देऊन त्याची पडझड थांबवली.

कसे जाल?

पुण्याहून पौड मार्गे काशीग या गावी जाता येते किंवा पीएमपीएमएल बसने कोळवणला जाऊन तिथून पुढे जीपने काशीगला जाता येते. तळेगावहून काळे कॉलनी मार्गे बसने पायथ्याला जाता येत. तिकोनाला दोन बाजूला पायथ्याला गाव आहे. काशीग आणि जवण ही दोन गावे एका बाजूला आणि पेठ तिकोना हे दुसऱ्या बाजूला. इथून दोन वाटा आहेत. काशीग किंवा जवण हून येणारी वाट त्यातल्या एका वाटेला येऊन मिळते. अशा दोन वाटा गडावर जातात. पुण्याहून जाताना हडशी गावातल्या साईबाबा मंदिराला पण भेट देता येईल.

काय पहाल?

तटबंदी, दरवाजे, भिंतीतला मारुती, सातवाहन कालीन गुहा, चुन्याचा घाणा, बुरूज, महादेव मंदिर, पाण्याचे खडकात खोदलेले टाके, वाड्याचे आणि सदरेचे अवशेष. पायथ्याला नाश्ता आणि जेवणाची सोय होऊ शकते.

- सतीश मराठे, इतिहासप्रेमी- गिर्यारोहक