जुन्या दागिन्यांना नव्या डिझाइनची झळाळी
रीना महामुनी
लीड
--------
आजीच्या सोन्याच्या बांगड्यांत दडलेल्या आठवणी, आईच्या दागिन्यांत जपलेली हळवी नाती आणि जुन्या दागिन्यांत साठलेली कुटुंबाची परंपरा आता नव्या रूपात खुलू लागली आहे. कालबाह्य वाटणाऱ्या सोन्याच्या दागिन्यांना मोडण्याऐवजी त्याच सोन्यापासून आधुनिक डिझाईन साकारण्याचा ‘रिमॉडेलिंग’चा पर्याय ग्राहकांना भावतो आहे. जुन्या आठवणींची ऊब कायम ठेवत नव्या फॅशनचा साज चढवणारी ही संकल्पना दागिन्यांच्या बाजारात लोकप्रिय होत आहे.
--------------
सोन्याचे दागिने हे भारतीय संस्कृतीतील केवळ सौंदर्याचे अलंकार नसून, भावनांचा, आठवणींचा आणि परंपरेचा ठेवा मानला जातो. आजी-आईच्या काळातील सोन्याचे हार, पाटल्या, बांगड्या, तोडे, ठुशी, कुडी, मंगळसूत्र किंवा पारंपरिक नक्षीदार दागिने अनेकांच्या कपाटात जपून ठेवलेले असतात. काळ बदलला, फॅशन बदलली आणि दागिन्यांच्या डिझाइनमध्येही मोठे परिवर्तन झाले. परिणामी जुन्या पद्धतीचे दागिने रोजच्या वापरासाठी काहीसे अवघड किंवा कालबाह्य वाटू लागले. मात्र, त्यातील सोन्याचे भावनिक आणि आर्थिक मूल्य कमी झालेले नाही. त्यामुळे जुने दागिने मोडून नवीन सोन्याचे दागिने घेण्याऐवजी त्याच दागिन्यांना आधुनिक रूप देण्याचा पर्याय ग्राहकांना अधिक आकर्षित करत आहे. जुन्या दागिन्यांचे रिमॉडेलिंग ही संकल्पना सध्या ग्राहकांमध्ये लोकप्रिय होत असून, पारंपरिक दागिन्यांना आधुनिक डिझाइनची जोड देऊन त्यांना नव्याने झळाळी दिली जात आहे. जुन्या दागिन्यांमधील सोन्याचा वापर कायम ठेवत त्याचा आकार, रचना, नक्षी आणि वापरण्याची पद्धत बदलली जाते. त्यामुळे जुन्या आठवणी जपून नवीन दागिना तयार करण्याची संधी ग्राहकांना मिळत असून ज्वेलर्सकडूनही यासाठी विशेष योजना सुरु आहेत.
आठवणी जपणारा नवा दागिना
जुन्या दागिन्यांशी अनेकदा कुटुंबाच्या आठवणी जोडलेल्या असतात. आजीने दिलेली बांगडी, आईच्या लग्नातील हार किंवा वडिलांनी मुलीला दिलेली सोन्याची भेट अशा दागिन्यांना भावनिक महत्त्व असते. त्यामुळे त्यांना विकून टाकणे किंवा वितळवून पूर्णपणे नवीन सोन्यात बदलणे अनेकांना पसंत पडत नाही. अशा वेळी रिमॉडेलिंगचा पर्याय भावनिकदृष्ट्याही समाधान देतो. उदाहरणार्थ, जुन्या जड हारातील सोन्याचा वापर करून हलका नेकपीस तयार करता येतो. पारंपरिक पाटल्या अधिक आकर्षक आणि आधुनिक आकारात तयार करता येतात. जुन्या बांगड्यांपासून कडे, ब्रेसलेट किंवा स्टायलिश बांगड्यांचा सेट तयार करता येतो. एखाद्या जुन्या अंगठीतील सोन्याचा वापर करून त्यात हिऱ्यांची किंवा रंगीत खड्यांची भर घालून पूर्णपणे नवा लूक देता येतो. यामुळे दागिना नवीन दिसतो; मात्र त्यामागची जुनी आठवण कायम राहते. हीच बाब रिमॉडेलिंगची सर्वात मोठी जमेची बाजू ठरत आहे.
पारंपरिक नक्षीला आधुनिक स्पर्श
भारतीय दागिन्यांमध्ये प्रत्येक प्रदेशाची स्वतंत्र ओळख आहे. महाराष्ट्रीय ठुशी, कोल्हापुरी साज, मोहनमाळ, चिंचपेटी, पाटल्या, तोडे यांसारख्या दागिन्यांमध्ये पारंपरिक सौंदर्य आहे. मात्र, आजच्या पिढीला हे दागिने दैनंदिन वापरासाठी काहीसे जड वाटू शकतात. त्यामुळे त्याच नक्षीचे छोटे, हलके आणि आधुनिक प्रकार तयार केले जात आहेत. पारंपरिक मोत्यांच्या माळेत आधुनिक पेंडंट जोडणे, जुन्या ठुशीतील मण्यांची रचना बदलून मिनिमल नेकलेस तयार करणे, पारंपरिक नक्षीला जिओमेट्रिक आकार देणे किंवा जुन्या दागिन्यांमध्ये डायमंड, कलर स्टोन आणि मोती यांचा वापर करणे, अशा अनेक पद्धतीने जुन्या दागिन्यांना नवा लूक दिला जातो. विशेष म्हणजे आजच्या डिझाईनमध्ये ‘जुने ते सोने’ आणि ‘नवे ते आधुनिक’ यांचा सुंदर मिलाफ पाहायला मिळत आहे. त्यामुळे दागिना पारंपरिकही वाटतो आणि आधुनिक पोशाखासोबतही सहज वापरता येतो.
हलके दागिने वाढवत आहेत मागणी
आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत दागिन्यांचे वजन हा ग्राहकांसाठी महत्त्वाचा मुद्दा ठरतो. पूर्वीच्या काळातील दागिने तुलनेने जड आणि मोठ्या आकाराचे असायचे. लग्नसमारंभ, धार्मिक कार्यक्रम किंवा विशेष प्रसंगी ते वापरले जात. मात्र, आज महिला कार्यालयीन कामकाज, व्यवसाय, प्रवास आणि सामाजिक कार्यक्रम अशा विविध क्षेत्रांत सक्रिय आहेत. त्यामुळे हलके, आरामदायी आणि बहुउपयोगी दागिने पसंत केले जात आहेत. यामुळे जुन्या जड दागिन्यांचे वजन कमी करून त्यापासून दोन किंवा तीन वेगवेगळे दागिने तयार करण्याचा कल वाढत आहे. उदाहरणार्थ, एका जुन्या हाराचे रूपांतर नेकपीस, कानातले आणि ब्रेसलेटमध्ये करता येते. जुन्या बांगड्यांमधून अंगठ्या किंवा हलके कडे तयार करता येतात. अशा प्रकारे एकाच दागिन्याचा वेगवेगळ्या प्रसंगी वापर करण्याची सुविधा मिळते.
खर्चाच्या दृष्टीनेही पर्याय उपयुक्त
सोन्याच्या किमतीत झालेल्या वाढीमुळे नवीन दागिने खरेदी करताना ग्राहकांना आर्थिक नियोजन करावे लागते. अशा परिस्थितीत घरात असलेल्या सोन्याचा पुनर्वापर करून नवीन डिझाईनचा दागिना तयार करण्याचा पर्याय आकर्षक ठरतो. जुन्या दागिन्यांतील सोन्याचा वापर होत असल्याने नवीन सोन्याची आवश्यकता तुलनेने कमी राहते. मात्र, रिमॉडेलिंग करताना ग्राहकांनी केवळ जुन्या दागिन्याचे वजन पाहून निर्णय न घेता सोन्याची शुद्धता, वितळवताना होणारी घट, नवीन दागिन्याचे वजन, मजुरी, डिझाईन चार्जेस आणि इतर शुल्क यांची माहिती घेणे आवश्यक आहे. विश्वासार्ह आणि पारदर्शक व्यवहार करणाऱ्या सराफाकडूनच दागिन्याचे मूल्यांकन करून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
डिझाईन निवडण्याची वाढती सुविधा
पूर्वी दागिना तयार करताना ग्राहकांना दुकानातील उपलब्ध डिझाइनमधून निवड करावी लागायची. आता परिस्थिती बदलली आहे. ग्राहक आपल्या आवडीचे डिझाईन दाखवून त्यानुसार दागिना तयार करून घेऊ शकतात. संगणकीय डिझाईन आणि आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे दागिना तयार होण्यापूर्वी त्याचे स्वरूप कसे दिसेल, याची कल्पना ग्राहकाला मिळते. ग्राहकाच्या जुन्या दागिन्याचा फोटो, त्याचे वजन आणि उपलब्ध सोन्याच्या प्रमाणानुसार डिझाईन तयार केले जाऊ शकते. त्यानंतर त्यामध्ये बदल करून अंतिम डिझाईन निश्चित करता येते. त्यामुळे ग्राहकाचा सहभाग वाढला आहे आणि दागिना अधिक वैयक्तिक स्वरूपाचा होत आहे.
तरुण पिढीला विशेष आकर्षण
जुन्या दागिन्यांचे रिमॉडेलिंग करण्यामध्ये तरुण पिढीचा सहभागही वाढत आहे. आई किंवा आजीकडून मिळालेल्या पारंपरिक दागिन्यांना आधुनिक रूप देऊन ते स्वतःच्या वापरासाठी तयार करून घेण्याची पद्धत वाढत आहे. पारंपरिक दागिना तसाच वापरण्याऐवजी त्यातील काही घटक कायम ठेवून त्याला आधुनिक, साधा आणि स्टायलिश लूक देण्यास तरुणाई पसंती देत आहे. विशेषतः मिनिमल डिझाइन, जिओमेट्रिक पॅटर्न, छोट्या पेंडंट्स, नाजूक चेन, स्टेटमेंट रिंग आणि हलकी कानातली यांची मागणी वाढली आहे. त्यामुळे जुन्या दागिन्यांतील सोन्याला नव्या पिढीच्या पसंतीनुसार आकार देण्याची संधी मिळत आहे.
लग्नसमारंभासाठीही रिमॉडेलिंग
लग्न हा भारतीय कुटुंबातील महत्त्वाचा प्रसंग असल्याने या काळात सोन्याच्या दागिन्यांची खरेदी मोठ्या प्रमाणात होते. मात्र, प्रत्येक वेळी नवीन दागिने घेण्याऐवजी कुटुंबातील जुने दागिने नव्याने तयार करून वधूच्या पसंतीनुसार वापरण्याचा पर्यायही पुढे येत आहे.
आईच्या जुन्या हारातील सोन्याचा वापर करून मुलीसाठी आधुनिक नेकलेस तयार करणे, आजीच्या बांगड्यांपासून नववधूसाठी कडे बनवणे किंवा जुन्या दागिन्यांतील खडे काढून नवीन डिझाईनमध्ये बसवणे, अशा प्रकारातून परंपरा पुढच्या पिढीकडे हस्तांतरित होते. त्यामुळे हा दागिना केवळ खरेदी केलेली वस्तू राहत नाही, तर कुटुंबाच्या इतिहासाचा भाग बनतो.
विश्वास आणि पारदर्शकता महत्त्वाची
रिमॉडेलिंग करताना ग्राहकांनी काही महत्त्वाच्या बाबी लक्षात घेणे आवश्यक आहे. जुन्या दागिन्याची शुद्धता तपासणे, वजनाची नोंद करून घेणे, वितळल्यानंतर मिळणाऱ्या सोन्याचे वजन स्पष्टपणे जाणून घेणे आणि नवीन दागिन्यासाठी लागणारी मजुरी व इतर शुल्क आधीच समजून घेणे गरजेचे आहे. तयार दागिन्याचे अंतिम वजन, शुद्धता आणि बिल याबाबतही पारदर्शकता असणे आवश्यक आहे.
विश्वासार्ह सराफ किंवा दागिने विक्रेत्याकडून काम करून घेतल्यास ग्राहकाला जुन्या सोन्याचा योग्य मोबदला आणि नवीन डिझाईनचा
अपेक्षित परिणाम मिळू शकतो.
परंपरा आणि आधुनिकतेचा सुंदर संगम
जुन्या सोन्याच्या दागिन्यांना नवे रूप देण्याची प्रक्रिया म्हणजे केवळ डिझाईन बदलणे नाही; ती एका पिढीच्या आठवणी दुसऱ्या पिढीच्या आवडीशी जोडण्याची प्रक्रिया आहे. आजीची बांगडी नातीच्या ब्रेसलेटमध्ये, आईचा हार मुलीच्या आधुनिक नेकपीसमध्ये किंवा जुन्या अंगठीतील खडा नव्या अंगठीत दिसतो, तेव्हा त्यामध्ये सोन्यापेक्षा मोठे भावनिक मूल्य निर्माण होते. फॅशन सतत बदलत असली तरी सोन्याची चमक आणि त्याच्याशी जोडलेल्या आठवणी कधीच जुन्या होत नाहीत. म्हणूनच जुन्या सोन्याला नवे डिझाइन, नव्या पिढीची पसंती आणि नव्या रूपातील झळाळी देण्याचा ट्रेंड आगामी काळातही वाढण्याची शक्यता आहे. परंपरेचा वारसा जपत आधुनिकतेचा स्वीकार करणाऱ्या या प्रवाहामुळे जुन्या दागिन्यांना अक्षरशः नवे जीवन मिळत आहे.
कोट
“सोन्याचे दागिने आता केवळ लग्नापुरते मर्यादित राहिलेले नाहीत. वर्षभर सण-उत्सव, वाढदिवस, नामकरण, मुंज, गृहप्रवेश तसेच विविध कौटुंबिक कार्यक्रमांसाठी दागिने घेतले जातात. त्यामुळे एका दागिन्याचा अनेक प्रसंगी वापर करता यावा, अशी ग्राहकांची अपेक्षा आहे. जुन्या काळातील जड दागिन्यांऐवजी हलके, आरामदायी आणि आधुनिक डिझाइनचे दागिने अधिक पसंत केले जात आहेत. जुन्या दागिन्यांशी भावनिक नाते असल्याने ते मोडून नवीन दागिने घेण्याऐवजी त्याच सोन्याला नवा आकार देण्याकडेही ग्राहकांचा कल वाढला आहे. जुन्या हाराचे नेकलेस किंवा पेंडंटमध्ये, बांगड्यांचे कडे किंवा ब्रेसलेटमध्ये रूपांतर केले जाते. पारंपरिक नक्षीला आधुनिक डिझाइनची जोड देऊन तयार केलेले दागिने तरुणाईला विशेष आवडत आहेत. जुन्या सोन्याचा पुनर्वापर होत असल्याने हा पर्याय ग्राहकांना आर्थिकदृष्ट्याही सोयीचा ठरतो. त्यामुळे रिमॉडेलिंगची मागणी सातत्याने वाढत आहे.”
-फत्तेचंद रांका, संस्थापक, रांका ज्वेलर्स
.....
गेल्या दोन वर्षांत सोन्याच्या भावात मोठी वाढ आणि चढ-उतार झाल्याने ग्राहकांच्या खरेदीच्या पद्धतीत बदल झाला आहे. गेल्या वर्षभरात जुन्या सोन्याचे दागिने देऊन त्याऐवजी नवीन दागिने घेण्याचे प्रमाण सुमारे ६० टक्के झाले आहे. अनेक ग्राहक १० ग्रॅमचा जुना दागिना देऊन त्याच्या वजनानुसार नवीन दागिना तयार करून घेत आहेत. मुहूर्ताच्या दिवशी सोने खरेदी करून ते साठवून ठेवण्याचे आणि नंतर त्याचा दागिना करण्याचे प्रमाणही वाढले आहे. एकाच वेळी मोठी खरेदी करण्याऐवजी ग्राहक आता टप्प्याटप्प्याने सोने घेत आहेत. काही ग्राहकांच्या घरातील लग्न दोन वर्षांनी असले, तरी त्यांनी आत्तापासूनच सोने खरेदी सुरू केली आहे. लग्न जवळ आल्यानंतर या सोन्यापासून दागिने तयार करून घेतले जात आहेत.
अतुल अष्टेकर, भागीदार, कृष्णा राजाराम अष्टेकर ज्वेलर्स
सकाळ+ चे सदस्य व्हा
ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.