देवस्थानांचा समृद्ध वारसा

जिल्ह्यातील कऱ्हाड तालुक्याच्या पूर्वेकडील डोंगररांगांमध्ये वसलेले सुर्ली हे गाव निसर्गसौंदर्यासोबतच आपल्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेसाठी विशेष ओळखले जाते. गावातील प्राचीन मंदिरे, ग्रामदेवतांवरील श्रद्धा आणि वर्षभर चालणारे धार्मिक उत्सव यांमुळे सुर्ली हे परिसरातील एक महत्त्वाचे श्रद्धास्थान बनले आहे. गावाच्या लोकजीवनात देव-धर्माला अनन्यसाधारण महत्त्व असून, आजही धार्मिक परंपरा जपण्याचे कार्य ग्रामस्थ मोठ्या भक्तिभावाने करत आहेत.
ग्रामदैवत श्री सुरजाई देवी हे गावातील सर्वात महत्त्वाचे श्रद्धास्थान मानले जाते. सुरजाई देवीवर गावकऱ्यांची अतूट श्रद्धा असून, गावातील प्रत्येक शुभकार्याची सुरुवात देवीच्या दर्शनाने केली जाते. केवळ सुर्लीतीलच नव्हे तर आसपासच्या अनेक गावांतील भाविकही देवीच्या दर्शनासाठी येथे येत असतात. वर्षभर देवीच्या मंदिरात भाविकांची वर्दळ असते. विविध धार्मिक कार्यक्रम, नवसपूर्ती आणि उत्सवांच्या वेळी मंदिर परिसर भक्तांनी गजबजून जातो. गावाच्या धार्मिक वैभवात वाघजाईदेवी मंदिराचे विशेष स्थान आहे. कऱ्हाड- विटा मार्गावरील सुर्ली घाटाच्या मध्यभागी निसर्गरम्य वातावरणात हे मंदिर वसलेले आहे. डोंगरदऱ्यांनी वेढलेल्या या परिसरात असलेले वाघजाई मंदिर भाविकांसाठी आकर्षणाचे केंद्र आहे. मंदिरातील वाघजाई देवीची सुंदर आणि देखणी मूर्ती भाविकांना भक्तिभावाने नतमस्तक होण्यास भाग पाडते. गावासाठी हे मंदिर महत्त्वाचे श्रद्धास्थान असून, वर्षभर येथे दर्शनासाठी भाविकांची गर्दी असते. गावात जानाईदेवी मंदिर आणि लक्ष्मीदेवी मंदिर यांनाही विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. नवस, सण-उत्सव आणि धार्मिक विधींसाठी ग्रामस्थ मोठ्या संख्येने या मंदिरांमध्ये उपस्थित राहतात. सुरजाई, वाघजाई, जानाई आणि लक्ष्मीदेवी या चारही देवस्थानांभोवती गावाच्या धार्मिक जीवनाचा केंद्रबिंदू निर्माण झाला आहे. याशिवाय सुर्ली गावात मारुती मंदिर, मायक्का मंदिर, बोरजाई मंदिर, महादेव मंदिर, ज्योतिर्लिंग मंदिर, खंडोबा मंदिर, नरसिंह मंदिर, गणपती मंदिर, वेताळबा मंदिर, दत्त मंदिर, विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर, तसेच पीर साहेब दर्गा यांसारखी अनेक धार्मिक स्थळे आहेत. विविध श्रद्धा आणि परंपरांचा संगम असलेले हे गाव धार्मिक सौहार्दाचेही उत्तम उदाहरण आहे. सर्व धर्मांचे लोक एकमेकांच्या धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये सहभागी होत असल्याने सामाजिक एकात्मता अधिक दृढ होत आहे.

शिरळोबा देवाची यात्रा

गावात श्रावण महिन्यातील नागपंचमी हा सण विशेष उत्साहात साजरा केला जातो. यादिवशी नागदेवतेची पूजा करण्याची परंपरा अनेक वर्षांपासून जपली जात आहे, तसेच परिसरातील प्रसिद्ध शिरळोबा देवाची यात्रा मोठ्या उत्साहात भरते. या यात्रेसाठी दूरदूरवरून हजारो भाविक उपस्थित राहतात. धार्मिक कार्यक्रम, भजन, कीर्तन आणि पारंपरिक उपक्रमांमुळे संपूर्ण परिसर भक्तिमय वातावरणाने भारून जातो. गावाचे आणखी एक वैशिष्‍ट्य म्हणजे त्याचे ऐतिहासिक महत्त्व. हे गाव सदाशिवगडाच्या जवळ असल्याने शिवकालीन इतिहासाशी त्याचा संबंध जोडला जातो. इतिहास अभ्यासकांच्या मते, शिवकाळात या परिसरातून गुप्तहेर आणि सैनिकांची ये-जा होत असे. त्यामुळे या भागातील धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरांनाही ऐतिहासिक वारशाची जोड लाभली आहे.
निसर्गाच्या सान्निध्यात वसलेली मंदिरे, ग्रामदैवतांवरील अढळ श्रद्धा, विविध धार्मिक परंपरा आणि सांस्कृतिक वारसा यांमुळे सुर्ली हे गाव केवळ एक ग्रामीण वस्ती नसून श्रद्धा आणि अध्यात्म यांचे जिवंत केंद्र म्हणून ओळखले जाते. गावातील देवस्थानांचा हा समृद्ध वारसा आजही भाविकांना आकर्षित करत असून, सुर्लीच्या सांस्कृतिक ओळखीला अधिक बळकटी देत आहे.

सुर्ली गावातील मंदिरे
1) PNE26W40463
2) PNE26W40464
3) PNE26W40465
4) PNE26W40466