संतोष शेंडकर : सकाळ वृत्तसेवा
सोमेश्वरनगर, ता. २९ : सांगली- कोल्हापूर पट्ट्यातील दूध संस्थांनी दुधाच्या दरात प्रतिलिटर तीन रुपये घट केली आहे. त्यामुळे पुणे जिल्ह्यासह अन्यत्रही दूध दर घटतील, अशी भीती शेतकरी व्यक्त करत आहेत. जिल्ह्यातील काही दूध प्रक्रिया उद्योग दर घटविण्याबाबत चाचपणीही करत आहेत. मात्र, शेतकऱ्यांचा रोष टाळण्यासाठी सध्या दर घटवला जाणार नाही. या पार्श्वभूमीवर दूध दरातील चढ- उतार टाळण्यासाठी समान पायाभूत दर निश्चित करावा, अशी मागणी शेतकरी करत आहेत.
मतदान प्रक्रिया पार पडताच कोल्हापूर व सांगली जिल्ह्यातील दूध संघांनी एकत्र येत दूध दरात प्रतिलिटर तीन रुपये कपात करण्याचा निर्णय घेतला आहे. मात्र, या संघांकडून आधीच शेतकऱ्यांना प्रतिलिटर ३३ रुपये दर दिला जात होता. आता तो प्रतिलिटर ३० रुपये दिला जाणार आहे. शिवाय सरकारी अनुदान प्रतिलिटर सात रुपये मिळणार आहे.
दरम्यान, पुणे, अहिल्यानगर, सातारा जिल्ह्यासह अन्यत्र आधीपासूनच प्रतिलिटर २७ ते २८ रुपये प्रतिलिटर, असा दर दिला जात असून, अनुदानासह तो दर ३४ ते ३५ रुपये प्रतिलिटर आहे. तरीही दुग्धजन्य पदार्थांचे दर पुरेसे नसल्याचे कारण पुढे करत बडे दूध प्रक्रिया प्रकल्प २८ रुपये दरात घट करण्यासाठी चाचपणी करत होते. शेतकऱ्यांनाही याचे भय वाटत आहे. आधीच उत्पादन खर्चही निघत नसल्याने दूध धंदा गोत्यात गेलेला असताना दरात आणखी घट शेतकऱ्यांना काडीमात्र परवडणार नाही. यामुळे तीव्र रोष निर्माण होणार आहे.

मधली साखळीच गब्बर
सध्या तरी राज्यात वेगवेगळ्या जिल्ह्यात वेगवेगळा दूध खरेदी दर आहे. शेतकऱ्यांकडून स्वस्तात दूध खरेदी करून पुढे वितरकास स्वस्तात देण्याची स्पर्धा बोकाळली असून, मधली साखळीच गब्बर होत आहे. या स्पर्धेमुळेच कोल्हापूर, सांगलीच्या दूध संघांना दर घटवावा लागला. याबाबत नव्या राज्य सरकारने हस्तक्षेप करत राज्यभरात समान दर करण्याची आवश्यकता आहे, अन्यथा दूध पावडरचे दर पुरेसे असतानाही केवळ स्पर्धेमुळे दर घटण्याचा धोका आहे.

सरकारचे अनुदान मिळविणे जाचक असून, तेही दोन महिन्यांचे थकले आहे. चारा, औषधे, पशुखाद्य असे दर वाढल्याने २८ रुपये लिटरने दूध धंदा अजिबात परवडत नाही. अशात दर घटविले तर गोठेच्या गोठे मोकळे होतील. उलट प्रतिलिटर ३५ रुपये पायाभूत दर करावा आणि त्यावर अनुदान द्यावे.
- संतोष दरेकर, दूध उत्पादक

कोल्हापूरच्या दूध संघांनी तीस रुपये प्रतिलिटर दर केला आहे. इथले दर मात्र २८ रुपये प्रतिलिटरवरच टिकून आहेत. त्यामध्ये कुठलीही घट केली जाणार नाही. सरकारी अनुदान प्रतिलिटर ७ रुपये गृहित धरून शेतकऱ्यांना ३५ रुपये प्रतिलिटर दर मिळत राहील.
- प्रकाश कुतवळ, सचिव, राज्य दूध उत्पादक, प्रक्रिया व व्यावसायिक कल्याणकारी संघ