सीटीबी : केतन पवार --- शेकडो कुटुंबांच्या आयुष्यात गोडवा निर्माण करणारे उद्योजक जिद्द, गुणवत्ता आणि रोजगारनिर्मितीचा प्रेरणादायी प्रवास : केतन पवार लीड... ग्रामीण भागातील एका सामान्य शेतकरी कुटुंबात जन्मलेला मुलगा, शिक्षणासाठी संघर्ष करणारा विद्यार्थी, महानगरांमध्ये नोकरी करत अनुभव मिळविणारा अभियंता आणि पुढे स्वतःचा उद्योग उभा करून शेकडो कुटुंबांच्या आयुष्यात गोडवा निर्माण करणारा उद्योजक ही प्रेरणादायी ओळख आहे केतन पवार यांची. अथक परिश्रम, दूरदृष्टी, गुणवत्तेवरील विश्वास आणि सामाजिक बांधिलकी यांच्या बळावर त्यांनी उभारलेला व्यवसाय आज अनेकांसाठी प्रेरणेचा विषय ठरला आहे. छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील सोयगाव तालुक्यातील गोंदेगाव या छोट्याशा गावात केतन पवार यांचे बालपण गेले. एकत्र कुटुंबपद्धती, शेतीचे वातावरण आणि वारकरी संस्कार यांचा त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वावर खोल प्रभाव पडला. वडील शेती करत असताना प्रामाणिकपणा, कष्ट आणि संयम या मूल्यांची शिकवण घरातूनच मिळाली. कापूस, मका, ज्वारी, बाजरी आणि सूर्यफूल यांसारख्या पिकांच्या सान्निध्यात वाढताना श्रमाचे महत्त्व त्यांनी लहानपणापासून अनुभवले. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण गावातील शाळेत झाले. पुढे नंदुरबार येथे माध्यमिक शिक्षण पूर्ण करत त्यांनी उच्च शिक्षणाची वाट धरली. धुळे येथील महाविद्यालयातून तांत्रिक शिक्षण घेताना आर्थिक अडचणींशी सातत्याने सामना करावा लागला. अनेक शैक्षणिक उपक्रम, अभ्यासदौरे आणि सहली केवळ आर्थिक मर्यादांमुळे सोडाव्या लागल्या. मात्र परिस्थितीला दोष न देता त्यांनी त्या संघर्षातूनच आत्मविश्वास आणि जिद्द निर्माण केली. शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर मुंबई आणि पुणे येथे जवळपास नऊ वर्षे विविध प्रकल्पांमध्ये व्यवस्थापनाची जबाबदारी सांभाळताना त्यांना उद्योग, नियोजन, वेळेचे व्यवस्थापन आणि नेतृत्व यांचे महत्त्व समजले. नोकरीत स्थैर्य होते; परंतु स्वतःचा उद्योग उभारण्याचे स्वप्न मनात कायम होते. स्वतः काहीतरी निर्माण करणे, रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देणे आणि ग्राहकांना दर्जेदार उत्पादने देणे हेच त्यांचे ध्येय बनले होते. सन २०२० मध्ये कोरोनाच्या संकटाने संपूर्ण जग हादरले. अनेक उद्योग अडचणीत आले आणि कर्मचाऱ्यांच्या पगारात कपात झाली. त्यांच्या वेतनातही मोठी घट झाली. अशा अनिश्चिततेच्या काळात त्यांनी एक धाडसी निर्णय घेतला. सुरक्षित नोकरीचा मार्ग सोडून उद्योजकतेची वाट स्वीकारली. अनेकांना हा निर्णय धोकादायक वाटला; काहींनी त्यावर टीकाही केली. मात्र त्यांनी स्वतःच्या क्षमतेवर आणि मेहनतीवर विश्वास ठेवत नव्या प्रवासाला सुरुवात केली. मोठ्या भावाच्या सहकार्याने सुरू झालेल्या या प्रवासात अनेक आव्हाने होती. आर्थिक भांडवलाची कमतरता होती. व्यवसाय उभारण्यासाठी पत्नीचे दागिने गहाण ठेवावे लागले. मित्रांनी आर्थिक मदतीचा हात पुढे केला. मात्र सर्वांत मोठी ताकद ठरली ती कुटुंबाची. आई-वडील, पत्नी आणि नातेवाइकांनी दाखविलेला विश्वास त्यांना प्रत्येक टप्प्यावर बळ देत राहिला. या यशामागे त्यांच्या पत्नीचे योगदान विशेष उल्लेखनीय आहे. उद्योग उभारणीच्या सुरुवातीच्या काळात घरातील सर्व जबाबदाऱ्या त्यांनी समर्थपणे सांभाळल्या. मुलांची काळजी, कुटुंबातील कार्यक्रम आणि घराचे व्यवस्थापन यामुळे केतन पवार यांना उद्योगासाठी पूर्ण वेळ देता आला. प्रत्येक यशस्वी व्यक्तीच्या मागे कुटुंबाचा भक्कम आधार असतो, याचे हे उत्तम उदाहरण आहे. उद्योगाची उभारणी करताना त्यांनी एक वेगळी भूमिका घेतली. नातेवाईक आणि मित्रांसोबत व्यवसाय करू नये, हा प्रचलित समज त्यांनी मोडून काढला. विश्वासू नातेवाईक आणि मित्रांना सोबत घेऊन त्यांनी उद्योग विस्तारला. आज त्यांच्यासोबत काम करणारे अनेक कुटुंबीय स्वतःच्या पायावर उभे आहेत. काही जण स्वतंत्रपणे व्यवसायाचे यशस्वी व्यवस्थापन करत असून, आर्थिकदृष्ट्या सक्षम झाले आहेत. आज त्यांचा उद्योग केवळ उत्पादन विकणारा व्यवसाय राहिलेला नाही, तर गुणवत्ता, विश्वास आणि ग्राहक समाधान यांचे प्रतीक बनला आहे. विविध शाखांमधून हजारो ग्राहकांपर्यंत दर्जेदार उत्पादने पोहोचविली जात आहेत. उत्पादन प्रक्रियेत शुद्धता, स्वच्छता आणि गुणवत्तेला सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाते. कोणत्याही प्रकारच्या कृत्रिम घटकांचा वापर टाळून दर्जेदार कच्च्या मालातून उत्पादने तयार केली जातात. ग्राहकांचा विश्वास हेच उद्योगाचे खरे भांडवल असल्याचा त्यांचा ठाम विश्वास आहे. त्यामुळे ग्राहक समाधानाला सर्वाधिक महत्त्व दिले जाते. उत्पादन पसंत न पडल्यास ग्राहकाला संपूर्ण रक्कम परत करण्याची संकल्पना त्यांनी राबविली आहे. ही भूमिका उद्योगातील आत्मविश्वास आणि प्रामाणिकपणाचे प्रतीक ठरते. उद्योगाच्या यशामागे त्यांची काही मूलभूत तत्त्वे आहेत. ग्राहक समाधान, उत्पादनातील गुणवत्ता, वेळेचे अचूक नियोजन, मजबूत वितरण व्यवस्था आणि प्रशिक्षित कर्मचारी या पाच स्तंभांवर त्यांनी संपूर्ण व्यवस्थापन उभे केले आहे. बदलत्या काळानुसार नवनवीन तंत्रज्ञानाचा स्वीकार, आधुनिक यंत्रसामग्रीचा वापर आणि सेवा व्यवस्थेतील सातत्यपूर्ण सुधारणा यामुळे उद्योगाची विश्वासार्हता वाढत आहे. त्यांच्या यशाचे खरे मोजमाप आर्थिक आकड्यांत नसून रोजगारनिर्मितीत आहे. आज त्यांच्या उद्योगामुळे थेट आणि अप्रत्यक्षपणे शेकडो कुटुंबांना रोजगार उपलब्ध झाला आहे. अनेक युवकांना स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याची संधी मिळाली आहे. त्यामुळे उद्योग हा केवळ नफा कमाविण्याचा मार्ग नसून समाजपरिवर्तनाचे साधन ठरू शकतो, हे त्यांनी दाखवून दिले आहे. व्यवसायासोबतच सामाजिक बांधिलकीही ते जपतात. विविध सामाजिक, धार्मिक आणि सेवाभावी उपक्रमांमध्ये त्यांचा सक्रिय सहभाग असतो. गरजू संस्थांना मदत, सामाजिक उपक्रमांना सहकार्य आणि युवकांना मार्गदर्शन यामधून ते समाजाचे ऋण फेडण्याचा प्रयत्न करतात. विशेषतः ग्रामीण भागातील युवकांनी रोजगार शोधणारे न बनता रोजगार निर्माण करणारे व्हावे, असे त्यांचे मत आहे. उद्योग उभारण्यासाठी मोठ्या भांडवलापेक्षा मोठे स्वप्न, प्रामाणिक प्रयत्न आणि सातत्यपूर्ण मेहनत आवश्यक असते, हा संदेश ते तरुणांना देत असतात. आज कुटुंबातील सर्वांत लहान सदस्य असूनही शिक्षण, करिअर आणि व्यवसायाशी संबंधित निर्णयांमध्ये त्यांचा सल्ला घेतला जातो. हे त्यांच्या नेतृत्वगुणांचे आणि विश्वासार्हतेचे द्योतक आहे. केतन पवार यांचा प्रवास हा एका व्यक्तीच्या यशाची कहाणी नाही; तो संघर्षावर मात करून स्वप्न साकार करणाऱ्या ग्रामीण युवकाच्या जिद्दीचा प्रवास आहे. परिस्थिती कितीही कठीण असली तरी मेहनत, प्रामाणिकपणा आणि आत्मविश्वास यांच्या जोरावर यशाचे शिखर गाठता येते, याचे ते प्रेरणादायी उदाहरण आहेत. --- चौकट थोडक्यात केतन पवार - मूळ गाव - गोंदेगाव, ता. सोयगाव, जि. छत्रपती संभाजीनगर - शेतकरी कुटुंबातील पार्श्वभूमी - तांत्रिक शिक्षणानंतर नऊ वर्षे नोकरी - कोरोनाकाळात उद्योजकतेचा निर्णय - शेकडो लोकांना रोजगारनिर्मिती - गुणवत्ता आणि ग्राहक समाधानाला सर्वोच्च प्राधान्य --- चौकट यशाची पंचसूत्री - ग्राहक समाधान - उत्पादनातील गुणवत्ता - वेळेचे अचूक व्यवस्थापन - सक्षम वितरण व्यवस्था - प्रशिक्षित व जबाबदार कर्मचारी --- कोट स्वप्न मोठे असावे, सुरुवात छोटी असली तरी चालते. परिस्थिती कधीच अडथळा नसते. प्रामाणिक प्रयत्न, सातत्य आणि गुणवत्तेवर विश्वास असेल तर यश निश्चित मिळते. यशाचा मार्ग कधीच सोपा नसतो. संघर्ष, अपयश, आर्थिक अडचणी आणि समाजातील नकारात्मक मतांना सामोरे जातच प्रत्येक यशस्वी व्यक्ती घडत असते. ग्रामीण भागातील युवकांमध्ये अफाट क्षमता आहे. योग्य दिशा, मेहनत आणि आत्मविश्वास यांच्या जोरावर रोजगार मागणारे नव्हे तर रोजगार निर्माण करणारे उद्योजक घडू शकतात. समाजाच्या प्रगतीसाठी अशा प्रेरणादायी यशोगाथा अधिकाधिक युवकांपर्यंत पोहोचणे आवश्यक आहे. - केतन पवार