नागपूर,:सध्या शहराच्या पाणीपुरवठ्यासाठी महापालिकेकडून दररोज ७५० एमएलडी पाण्याची उचल केली जाते. शासनाच्या १० टक्के साठा आपत्कालीन परिस्थितीसाठी स्वतंत्र राखीव ठेवण्याच्या निर्देशानंतर ही उचल सुमारे ६७५ एमएलडीपर्यंत घटण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे नागपूरकरांनाही पाण्याचा काटकसरीने वापर करावा लागणार आहे.

कमी पाऊस आणि एल-निनोच्या प्रभावामुळे राज्यातील जलसाठ्यावर निर्माण झालेल्या दबावाच्या पार्श्वभूमीवर राज्य शासनाने पाणीवाटपासाठी काटेकोर प्राधान्यक्रम निश्चित केला आहे. त्यानुसार पिण्याच्या पाण्याला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात आले असून, उपलब्ध पाण्यापैकी १० टक्के साठा आपत्कालीन परिस्थितीसाठी स्वतंत्र राखीव ठेवला जाणार आहे. हे निर्देश १६ ऑक्टोबरपासून लागू होणार असून ३१ ऑगस्ट २०२७ पर्यंत लागू राहणार आहेत. नागपूरला पाणीपुरवठा करणाऱ्या जलसाठ्यांमधून पिण्याच्या पाण्याची गरज प्रथम निश्चित केली जाणार आहे. आजघडीला शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या जलाशयांमध्ये गतवर्षीच्या तुलनेत निम्माच जलसाठा उपलब्ध आहे.

नागपूरसाठी ३१ ऑगस्ट २०२७ पर्यंत २५९ दशलक्ष घनमीटर (एमसीएम) पाणी आरक्षित करण्यात आले आहे. त्यानंतर बाष्पीभवनामुळे होणारे अपरिहार्य नुकसान तसेच गाळ साचल्याने घटणारी प्रत्यक्ष साठवण क्षमता विचारात घेऊन उपलब्ध पाण्याचे गणित मांडले जाणार आहे. पिण्याच्या पाण्याची गरज आणि अपरिहार्य नुकसान वजा केल्यानंतर उपलब्ध पाण्यापैकी १० टक्के साठा केवळ आपत्कालीन पिण्याच्या पाण्यासाठी राखीव ठेवण्यात येईल.

नियोजनासाठी पालकमंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखाली समिती स्थापन करण्यात येणार आहे. जिल्हाधिकारी, महापालिका आयुक्त, जि. प. चे सीईओ आदी अधिकारी समितीत असतील. ही समिती प्राधान्यक्रमानुसार पाणीवापर आराखड्यांना मंजुरी देईल.

पाणीवाटपाचा प्राधान्यक्रम

• १० टक्के - स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठी पाणीकपात

• प्रथम प्राधान्य - पिण्याचे पाणी

• १० टक्के - आपत्कालीन पिण्याच्या पाण्यासाठी राखीव

• ३० टक्के - उद्योगांना पाण्याच्या पुनर्वापराचे उद्दिष्ट

• शेतीत प्राधान्य - बीजोत्पादन, चारा, रब्बी सिंचन, हंगामी व बारमाही पिके

• धरणांची स्थिती (दलघमी)

धरण सध्याचा साठा मागील वर्षीचा साठा

• तोतलाडोह ५०.५२ टक्के ९९.९२ टक्के

• कामठी खैरी ७८.१६ टक्के ९७.१९ टक्के

• वडगाव ५९.३८ टक्के १००.०० टक्के

• खिंडसी ६७.५५ टक्के १००.०० टक्के

• नांद ८५.१८ टक्के १००.०० टक्के