Created By: Boom Live

Translated By: Sakal Digital Team

भारतीय जनता पक्षाने (भाजप) महाराष्ट्र निवडणुकीच्या आदल्या दिवशी चार व्हॉईस क्लिप त्यांच्या अधिकृत सोशल मीडिया खात्यावर शेअर केल्या. त्यांनी या क्लिप्समध्ये राष्ट्रवादीच्या नेत्या सुप्रिया सुळे, काँग्रेस नेते नाना पटोले, आयपीएस अधिकारी अमिताभ गुप्ता, आणि ऑडिट फर्मचे कर्मचारी गौरव मेहता यांच्या आवाजांचा समावेश असल्याचा दावा केला. क्लिप्समध्ये विरोधी पक्षनेत्यांवर निवडणुकीसाठी बिटकॉइन घोटाळ्याद्वारे रोख रक्कम जमा केल्याचा आरोप करण्यात आला.

व्हायरल पोस्टमध्ये दावा काय आहे?

भाजपच्या पोस्टनुसार, व्हायरल क्लिप्समध्ये सुप्रिया सुळे आणि नाना पटोले यांना बिटकॉइन घोटाळ्यात सहभाग असल्याचे स्पष्ट दिसते. यामध्ये क्रिप्टो वॉलेट्समधील बिटकॉइन रोख रक्कमेमध्ये बदलण्याचे संभाषण आढळल्याचा आरोप आहे.

भाजपने आरोप केला की, हे रेकॉर्डिंग 2018 च्या बिटकॉइन फसवणुकीच्या प्रकरणाशी संबंधित असून, त्याचा वापर राज्य निवडणुकीसाठी निधी उभारण्यासाठी करण्यात आला.

पोस्टचे Archieve Version Archieve Version Archieve Version इथे पाहता येईल.

तथ्य पडताळणीमध्ये काय आढळले?

BOOM ने तपासादरम्यान चारही क्लिप्सचे विश्लेषण केले. यामध्ये तीन क्लिप्स जनरेटिव्ह AI तंत्राद्वारे तयार करण्यात आल्याचे निष्पन्न झाले.

पोस्टचे Archieve Version इथे पाहता येईल.

पुरावा 1

BOOM ने तपासादरम्यान चारही क्लिप्सचे विश्लेषण केले. चौथ्या क्लिपमध्ये फेरफार असल्याचे पुरावे आढळले, परंतु ती फक्त 5 सेकंदांची असल्याने यावर ठाम निष्कर्ष काढता आला नाही. TrueMedia.org चा AI Deepfake शोध घेतला.

पुरावा 2

सुप्रिया सुळे, नाना पटोले, आणि आयपीएस अमिताभ गुप्ता यांच्या आवाजाची तुलना त्यांच्या मूळ मुलाखतींशी करण्यात आली.

सुप्रिया सुळे: त्यांच्या आवाजाची तुलना 2023 च्या ‘अनफिल्टर्ड बाय समदीश’ पॉडकास्टशी केली. ऑडिओ क्लिप आणि मुलाखतीतील आवाजात कोणतीही समानता आढळली नाही.

नाना पटोले: त्यांच्या आवाजाची तुलना 19 नोव्हेंबर 2024 रोजीच्या यूट्यूब मुलाखतीशी केली. ऑडिओ क्लिपमधील आवाज वेगळा असल्याचे स्पष्ट झाले.

आयपीएस अमिताभ गुप्ता: त्यांच्या यूट्यूब मुलाखतींचा अभ्यास केला असता, क्लिपमधील आवाज गुप्ता यांच्या मूळ आवाजाशी जुळत नसल्याचे आढळले.

TrueMedia.org टूलला हे पुरावे खोटे असल्याचे कळले.

पुरावा 3

BOOM च्या डीपफेक डिटेक्शन युनिटने Hive, Hiya, TrueMedia, Deepfake-O-Meter सारख्या साधनांचा वापर करून क्लिप्सचे परीक्षण केले.

तीन क्लिप्स AI व्युत्पन्न असल्याचे निष्पन्न झाले, तर चौथ्या क्लिपमध्ये फेरफार असल्याचे कमी पुरावे सापडले.

पुरावा 4

20 नोव्हेंबर रोजी संबित पात्रा यांनी पत्रकार परिषद घेतली आणि हे ऑडिओ क्लिप्स सादर केल्या. तथापि, क्लिप्सच्या सत्यतेबद्दल कोणताही स्वतंत्र पुरावा सादर करण्यात आलेला नाही.

निष्कर्ष

भाजपने व्हायरल केलेल्या चारपैकी तीन क्लिप्स AI निर्मित होत्या, तर चौथ्या क्लिपमध्ये फेरफार असल्याचे थोडे पुरावे आढळले. सुप्रिया सुळे, नाना पटोले आणि आयपीएस अमिताभ गुप्ता यांच्या आवाजाचा कोणताही भाग व्हायरल ऑडिओ क्लिप्सशी जुळत नाही. हे प्रकरण निवडणुकीच्या एक दिवस आधी समोर आले असून, विरोधकांची प्रतिमा मलिन करण्यासाठी बनावट माहिती पसरवली गेली असल्याचे स्पष्ट होते.

(Boom या संकेतस्थळाने याबाबतचा रिपोर्ट प्रसिद्ध केला आहे. शक्ति कलेक्टिव्हचा भाग म्हणून 'सकाळ'ने याचं भाषांतर केलेलं आहे.)