नागपूर : मिरगी (Epilepsy) विकाराने ग्रस्त असलेल्या रुग्णांच्या जीवनाची गुणवत्ता खालावते. लहानपणापासून मिरगीचा विकार असेल तर व्यक्तिमत्त्व विकासात अडथळा (Obstacles to personality development) निर्माण होऊ शकतो. रोजची कामे करण्यातही अडथळे येतात. अशा रुग्णांना आयुष्यभर मिरगीच्या औषधांवर जीवनमान व्यतीत करावे लागू शकते. जनसामान्यांना मिरगी हा आजही असाध्य आजार वाटतो. मात्र, मिरगी या विकारावर मात्र आता आधुनिक निदान पद्धती व औषधोपचार (Medication) आणि शस्त्रक्रियेने (Surgery) पूर्ण मात करणे शक्य असल्याचे वैद्यकीय तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.

मिरगी या विकारावर शस्त्रक्रियेने मात करता येते, याबद्दल समाजात फारशी जागृती नाही. २०१६-१७ च्या आकडेवारीनुसार भारतात जवळपास ५० लाख मिरगीचे रुग्ण असू शकतात. त्यापैकी ५ लाख रुग्ण औषधोपचार घेत आहेत. त्यापैकी दोन लाख रुग्ण शस्त्रक्रियेसाठी पात्र आहेत. मात्र, दरवर्षी केवळ २ ते ३ हजार मिरगी संबंधित शस्त्रक्रियाच होतात. याबाबत जनजागृती करणे गरजेचे असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. मिरगी दोन प्रकारची (Two types of epilepsy) असते.

पहिली म्हणजे फोकल अर्थात शरीराच्या एखाद्या अंगाला मिरगी येणे, दुसरी म्हणजे जनरलाईज म्हणजेच पूर्ण अंगाला मिरगी येऊन शुद्ध हरपणे; दोन्हीची कारणे भिन्न असतात. औषधे घेऊनही मिरगीवर नियंत्रण मिळत नाही किंवा ज्यांना औषधांचे दुष्परिणाम होत आहे, अशा रुग्णांच्या मिरगीच्या विकाराला मेडिकली रिफ्रॅटरी एपीलेप्सी असे म्हणतात.

या रुग्णांचे व्यवस्थित निदान करून शस्त्रक्रिया केली जाऊ शकते. शस्त्रक्रियेद्वारे फोकल एपिलेप्सी पूर्णपणे बरी होऊ शकते आणि औषधेही कालांतराने बंद केली जाऊ शकतात. परंतु, जनरलाईज एपिलेप्सीमध्ये शस्त्रक्रियेने मिरगीची तीव्रता वा वारंवारता कमी करता येऊ शकते. या आजाराला फिट, आकडी किंवा अपस्मार म्हणूनसुद्धा ओळखले जाते. अचानक शुद्ध हरपणे, फार थोड्या वेळेसाठी अपंगत्व येणे किंवा काही कारण नसताना शरीराचा, हात-पायाचा थरकाप उडणे ही नेहमी दिसणारी याची सामान्य लक्षणे आहेत.