Reserve Bank of India: आरबीआय बँकांचे विशेष ऑडिट करत आहे. याचे कारण अनेक बँका ठेवींच्या प्रमाणात जास्त कर्ज देत आहेत. बँकांच्या ठेवीपेक्षा जास्त कर्जे वितरण होत आहे त्यामुळे आरबीआय बँकांचे विशेष ऑडिट करत आहे. डिजिटल बँकिंग चॅनेल्समधून अचानक ठेवी काढून घेतल्याने आरबीआयही चिंतेत आहे.

एका तज्ज्ञाने सांगितले की, आरबीआयची ही कारवाई सेंट्रल बँकेच्या तरलतेच्या पूर्वीच्या भीतीशी जुळत आहे. 2008 च्या जागतिक आर्थिक संकटानंतर, बँकांना विशिष्ट प्रमाणात सरकारी रोखे ठेवणे आवश्यक होते.

एका बँकरने इकॉनॉमिक टाइम्सला सांगितले की, ठेवींवर चांगले व्याजदर देत असूनही बँका निधी जमा करण्यासाठी धडपडत आहेत. कर्जाची मागणी झपाट्याने वाढत आहे. अशा परिस्थितीत, एकतर बँका निधी उभारण्यासाठी रोखे जारी करतात किंवा ठेव दर वाढवतात. असे केल्यास बँकेच्या व्याज मार्जिनवर अतिरिक्त दबाव येतो.

सीडी रेशो म्हणजे काय?

रिझर्व्ह बँकेच्या आकडेवारीनुसार, व्यावसायिक बँकांचे सीडी रेशो (क्रेडिट-डिपॉझिट रेशो) वाढत आहे. सीडी रेशो हे सांगतो की बँकांमध्ये जमा केलेल्या रकमेच्या संबंधात बँक किती पैसे कर्जाच्या स्वरूपात वितरित करत आहेत. म्हणजे बँकांमध्ये जमा केलेल्या एकूण रकमेच्या तुलनेत किती कर्ज दिले गेले.

बँका पैसे कसा कमावतात?

लोकांना असे वाटते की बँका केवळ ग्राहकांना कर्ज देऊन आणि त्यावर आकारले जाणारे व्याज देऊन पैसे कमवतात. परंतु व्याजातून मिळणाऱ्या उत्पन्नाबरोबरच बँकांच्या उत्पन्नात विविध प्रकारच्या बँक शुल्कातून मिळणाऱ्या उत्पन्नाचाही एक भाग असतो. साधारणपणे बँका त्यांचे उत्पन्न दोन प्रकारे कमावतात. प्रथम आपल्या ठेवी उधार देऊन. याला व्याज उत्पन्न म्हणतात.

या प्रकारची कमाई हा कोणत्याही बँकेच्या उत्पन्नाचा मोठा भाग असतो. बँकांकडे पैसे कमविण्याचे अनेक मार्ग आहेत. ज्यामध्ये त्यांना कर्ज भरावे लागत नाही. याला फी आधारित बँकिंग सेवा म्हणतात. कार्ड्सपासून ते कमिशनपर्यंत, डिमांड ड्राफ्ट आणि लॉकर्सचाही या सेवांमध्ये वाटा आहे. या कमाईतून होणारा नफा आणि तोटा हा बँकेच्या स्टेटमेंटचा महत्त्वाचा भाग आहे.