मथुराचे नाव ऐकल्यावर प्रथम प्रभू श्रीकृष्ण आठवतात. यमुना किनारपट्टीच्या काठावर वसलेले हे शहर अनेक ऐतिहासिक व दिव्य इमारती, वाड्या आणि पवित्र मंदिरांसाठी प्रसिध्द आहे. कृष्ण जन्माष्टमी किंवा होळीच्या निमित्ताने लाखो भाविकांची येथे कृष्णाच्या दर्शनासाठी, होळी खेळण्यासाठी व इतर पर्यटनस्थळांना भेट देण्यासाठी गर्दी होत असते. परंतु, मथुरामधील कृष्णा मंदिराशिवाय, दर्शनासाठी सर्वाधिक प्रसिद्ध असलेले ठिकाण म्हणजे 'कंस किल्ला'. या किल्ल्याबद्दल माहिती नसल्यामुळे पर्यटक अनेकदा या किल्ल्यावर जात नाही. या किल्‍ल्‍याला भेट दिल्‍यानंतर तेथील काही आश्‍चर्यकारक गोष्‍टी नक्‍कीच पाहू शकतात.

किल्ल्याचा इतिहास
मथुरामध्ये यमुना नदीच्या काठावर बरेच प्राचीन वाडे आहेत. परंतु, या वाड्यांमध्ये सर्वात उल्लेखनीय म्हणजे कंस किल्ला आहे. या महालाचा इतिहास महाभारत काळापेक्षा जुना आहे. महाभारताच्या काळात हा किल्ला पांडवांसाठी विश्रामगृह असायचा. तथापि, अनेक इतिहासकारांचे मत आहे की हा वाडा 16 व्या शतकात जयपूरच्या राजा मान सिंहने पुन्हा बांधला.

किल्ल्याचे आर्किटेक्चर
मथुरामध्ये अशी काही मोजकी उदाहरणे आहेत; जिथे हिंदू आणि मुस्लिम शैलीत राजवाडा किंवा मंदिर बांधले गेले आहे. परंतु असे म्हटले जाते की मथुराचा कंस किल्ला हा हिंदू आणि मोगल या दोन्ही प्रकारच्या शैलींनी एकत्र करून बांधलेला आहे. कंस किल्ल्याच्या भिंतींमध्ये हिंदू देवता आणि देवींच्या अतिशय सुंदर स्थापत्यकलेची तसेच मुघल शैलीची उदाहरणे पाहिली जाऊ शकतात. तथापि, आज अनेक भिंती अवशेषांमध्ये रूपांतरित झाल्या आहेत.

किल्ल्यात खरोखर वेधशाळा होती?
या वाड्याबद्दल अशी एक श्रद्धा आहे, की या राजवाड्यात वेधशाळेचे वास्तव्य होते. महाराज सवाई जयसिंग यांनी किल्ल्याच्या आवारात वेधशाळेची इमारत बांधली होती. परंतु असे म्हणतात की आता तेथे काही उरलेले नाही. आज वेधशाळा म्हणजे कंसा किल्ल्याबद्दल उत्सुकतेचे केंद्र आहे. जो कोणी मथुराला भेटायला येतो. तो किल्ल्यासह वेधशाळेच्या दिशेने नक्कीच चालतो. लाल वाळूच्या दगडाने बांधलेल्या या किल्ल्यात असे बरेच मोठे खांब आहेत जे दृश्यासाठी बांधलेले आहेत.

गडाभोवती भेट देणारी ठिकाणे
पर्यटक आणि तीर्थक्षेत्र म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या मथुरामध्ये कामसा किल्ल्याखेरीज इतरही अनेक गोष्टींचा शोध घेता येतो. जर तुम्ही या वेळी लठमार होळी खेळण्यासाठी मथुराला जात असाल तर तुम्ही भगवान कृष्णाच्या सखी म्हणजेच राधाच्या बरसाणा शहराला भेट द्यावी. त्याशिवाय गोवर्धन डोंगराला आपल्या छोट्या बोटावर धरुन तुम्ही भगवान श्रीकृष्णाने सात दिवस गोवर्धन डोंगराला भेट देखील देऊ शकता. आपण कृष्णा जन्मभूमी मंदिर आणि राधाकुंड इत्यादी ठिकाणी देखील भेट देऊ शकता.

किल्ल्यातील फेरफटका व तिकिटांची माहिती
कंस किल्ल्यावर फिरण्यासाठी सकाळी 8 ते संध्याकाळी 5 दरम्यान कधीही भेट देऊ शकता. तथापि, कोणत्याही विशेष प्रसंगी या किल्ल्याला भेट देण्यास परवानगी नाही. असे म्हणतात की या किल्ल्याला भेट देण्यासाठी पर्यटकांकडून कोणतेही शुल्क आकारले जात नाही. म्हणजेच, तुम्ही कोणत्याही तिकिटाशिवाय या किल्ल्यावर फिरण्यासाठी जाऊ शकता. ऑक्टोबर ते एप्रिल हा महिना मथुरा दौर्‍यासाठी जाण्याचा उत्तम काळ मानला जातो.