मुंबई : तुम्ही फोनवर कोणाशी तरी बोलता किंवा गाणे गाता तेव्हा लोकांना तुमचा आवाज आवडतो; पण तुम्हालाच तुमचा आवाज का आवडत नाही ?

काही लोकांना स्वतःचा आवाज ऐकण्याचा फोबिया देखील असतो. होय, स्वतःचा आवाज ऐकू न येण्याच्या या फोबियाचे नाव आहे 'व्हॉईस कॉन्फ्रंटेशन' ज्यामध्ये तुम्हाला स्वतःचा आवाज अजिबात आवडत नाही.

तुम्ही कधी विचार केला आहे का की असे का घडते की रेकॉर्डिंगमधील आपलाच आवाज आपल्यालाच आवडत नाही ? यामागे खूप साधे आणि सरळ कारण आहे, पण त्यासाठी थोडे विज्ञान समजून घेणे आवश्यक आहे. (Voice Recording)

तुम्हाला तुमचा स्वतःचा आवाज का आवडत नाही ?

जेव्हा तुम्ही लोकांचे बोलणे ऐकता तेव्हा ध्वनी लहरी हवेतून तुमच्या कानांपर्यंत जातात. यामुळे तुमच्या कानाचा ड्रम कंपन होतो आणि तुमचा मेंदू त्या कंपनांना आवाजात रूपांतरित करतो.

जेव्हा तुम्ही बोलत असता, तेव्हा तुमची व्होकल कॉर्ड आणि वायुमार्ग देखील कंपन करतात. याचा अर्थ असा आहे की तुम्हाला ध्वनीचे दोन स्रोत मिळतात : तुमच्या स्वतःच्या आवाजातून तुमच्या कानांपर्यंत जाणार्‍या ध्वनी लहरी आणि स्वराच्या दोरांचे कंपन.

अनेक संशोधनांद्वारे शास्त्रज्ञांना असे आढळून आले आहे की जेव्हा आपण बोलतो तेव्हा असे वाटते की प्रत्येकजण स्पीकरद्वारे आवाज ऐकतो आहे, परंतु आपण आपल्या डोक्यातील केव कॉम्प्लेक्सच्या माध्यमातून तो ऐकतो.

ध्वनी आपल्या सायनस, आपल्या डोक्यातील सर्व जागा आणि आपल्या कानाभोवती फिरतो, ज्यामुळे इतर लोकांच्या तुलनेत आपली ऐकण्याची पद्धत बदलते.

लोकांना त्यांचा आवाज त्या दोन स्त्रोतांचे संयोजन म्हणून समजतो, परंतु इतर प्रत्येकजण केवळ बाह्य उत्तेजना ऐकतो. म्हणूनच जेव्हा तुम्ही रेकॉर्डिंगमध्ये तुमचा आवाज ऐकता तेव्हा तो पूर्णपणे वेगळा वाटतो. दोन ध्वनींच्या संयोजनाऐवजी तुम्ही फक्त बाह्य उत्तेजना ऐकू शकता.

जेव्हा आपण बोलत असतो तेव्हा आपला आवाज डोक्याच्या हाडातून आपल्या कानापर्यंत पोहोचतो, ज्यामुळे आवाजाचा आधार वाढतो परंतु पिच कमी होतो.

लोकांना स्वतःचा आवाजही ओळखता येत नाही

तुमचा आवाज न आवडणे ही वेगळी बाब आहे, काही लोक असे असतात ज्यांना त्यांचा आवाज अजिबातच ओळखता येत नाही. बहुतेक लोकांना रेकॉर्डिंगमध्ये त्यांचा आवाज ऐकण्याची सवय नसते आणि म्हणून त्यांना त्यांचा खरा आवाज ओळखता येत नाही.

एका अभ्यासात, असे आढळले की केवळ ३८% लोक त्यांचा स्वतःचा आवाज त्वरित ओळखू शकतात.

आवाज बदलता येईल का ?

जर एखाद्याला त्याच्या आवाजाचा खरोखर त्रास होत असेल तर तो यासाठी प्रशिक्षित व्हॉईस थेरपिस्टची मदत घेऊ शकतो. असे थेरपिस्ट रुग्णांना त्यांची लय सुधारण्यास मदत करतात.

इतकेच नाही तर त्यांच्या खेळपट्टीची लय सुधारण्यासाठी अनेक प्रकारचे व्यायामही केले जातात.