Shubhanshu Shukla Space Watch Live : भारतासाठी आजचा दिवस ऐतिहासिक ठरणार आहे, कारण भारतीय अंतराळवीर शुभांशू शुक्ला हे स्पेसएक्सच्या 'ड्रॅगन' यानातून आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाकडे (ISS) झेपावणार आहेत. अ‍ॅक्सिअम मिशन 4 (Ax-4) अंतर्गत होणाऱ्या या मोहिमेचा प्रक्षेपण आज (बुधवार) दुपारी 12.01 वाजता (भारतीय वेळेनुसार) नासाच्या केनेडी स्पेस सेंटरमधील लॉन्च पॅड 39A वरून करण्यात येणार आहे.

शुभांशू शुक्ला हे भारताच्या महत्वाकांक्षी 'गगनयान' कार्यक्रमाशी संबंधित आहेत. या खासगी मोहिमेमध्ये त्यांना पायलटची जबाबदारी देण्यात आली आहे, ज्यात प्रक्षेपणपूर्व तपासणी तसेच ISS शी यान जोडण्याची प्रक्रिया ते पाहणार आहेत. या मोहिमेमुळे भारताचे ISS वरील अस्तित्व प्रथमच नोंदवले जाणार आहे, जे भारतीय अंतराळ कार्यक्रमासाठी एक मोठे पाऊल आहे.

Ax-4 मोहिमेचे नेतृत्व माजी NASA अंतराळवीर आणि सध्या अ‍ॅक्सिअम स्पेसच्या मानव अंतराळ उड्डाण संचालिका असलेल्या पेगी व्हिटसन या करत आहेत. त्यांच्या सोबत युरोपियन स्पेस एजन्सीचे पोलंडचे स्लावॉश उझ्नान्स्की आणि हंगेरीचे तिबोर कापु हे दोन मिशन स्पेशालिस्ट आहेत.

भारत, पोलंड आणि हंगेरीसाठी ही मोहीम ऐतिहासिक आहे, कारण या तिघा देशांचे अंतराळवीर प्रथमच आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर जास्त दिवस मुक्काम करून वैज्ञानिक संशोधन करणार आहेत. ही मोहीम ३१ देशांच्या सहकार्याने तयार करण्यात आली असून 60 पेक्षा जास्त वैज्ञानिक प्रयोग आणि प्रात्यक्षिके दोन आठवड्यांच्या काळात राबवण्यात येणार आहेत.
या प्रयोगांमध्ये मानवी आरोग्य, पृथ्वी निरीक्षण आणि जीवनशास्त्र यावर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात येणार आहे. विविध देशांतील संशोधकांच्या सहभागामुळे ही मोहीम जगातील सर्वात बहुपक्षीय खासगी अंतराळ मोहिम ठरली आहे.

स्पेसएक्सच्या नव्या Crew Dragon यानाचा हा पहिलाच प्रवास असून, तो फाल्कन ९ रॉकेटच्या सहाय्याने करण्यात येणार आहे. ह्यूस्टनस्थित अ‍ॅक्सिअम स्पेस ही कंपनी अशा प्रकारच्या खासगी मोहिमा आयोजित करत असून, जगभरातील देशांना आणि संस्थांना लो-अर्थ ऑर्बिटमध्ये प्रवेश मिळवून देण्यात ती महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.
या ऐतिहासिक प्रक्षेपणाचा थरार संपूर्ण जगात थेट प्रक्षेपणाद्वारे पाहता येणार आहे. भारतातील नागरिकांसाठीही ही एक अभिमानाची आणि प्रेरणादायी घटना ठरणार आहे.