महिलांना का होतो एंडोमेट्रिओसिस आजार, प्रजननक्षमतेवर कसा होतो परिणाम? | Sakal
sakal

बोलून बातमी शोधा

endometriosis

एंडोमेट्रिओसिसमध्ये, गर्भाशयाच्या आतील ऊती बाहेर पडू लागतात आणि गर्भाशयाच्या बाहेर पडू लागतात.

महिलांना का होतो एंडोमेट्रिओसिस आजार, प्रजननक्षमतेवर कसा होतो परिणाम?

Endometriosis Can Affect Women’s Fertility : एंडोमेट्रिओसिस (Endometriosis)ही महिलांमध्ये गर्भाशयाशी संबंधित समस्या आहे. यामध्ये, गर्भाशयाच्या आतील ऊती वाढतात आणि बाहेर पडू लागतात आणि गर्भाशयाच्या बाहेर पसरतात. ते फॅलोपियन ट्यूब (fallopian tubes) आणि अंडाशयांच्या(ovaries) बाहेरील आणि आतील भागात देखील पसरतात. यामुळे स्त्रियांना मासिक पाळी, लघवी करताना जास्त वेदना होऊ शकतात. विशेषत: जेव्हा त्यांची मासिक पाळी येते तेव्हा वेदना वाढतात. हे ऊती गर्भाशयाच्या आत असलेल्या ऊतीसारखेच असते, परंतु मासिक पाळीच्या दरम्यान ते बाहेर पडू शकत नाही, ज्यामुळे वेदना होतात. या समस्येमुळे महिलांमध्ये प्रजनन क्षमता कमी होऊ शकते. वंध्यत्व(Infertility), तीव्र ओटीपोटात वेदना(Chronic pelvic pain), मळमळ, गोळा येणे, थकवा, नैराश्य आणि चिंता या एंडोमेट्रिओसिसशी संबंधित काही सामान्य समस्या आहेत.

endometriosis

endometriosis

हेही वाचा: Seasonal Allergiesमुळे होणाऱ्या अस्थमाचा उपचार झाला सोपा: संशोधकांचा दावा

इंडियन एक्सप्रेसच्या वृत्तानुसार, Nova IVF फर्टिलिटी (Nova IVF Fertility), दिल्लीतील फर्टिलिटी कन्सल्टंट, डॉ. अस्वती(Dr. Aswati Nair) नायर यांनी सांगितले आहे की, ''जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार (WHO) जागतिक स्तरावर, हा रोग प्रजनन वयाशी संबंधित सुमारे 10% (190 दशलक्ष) महिला आणि मुलींना प्रभावित करतो. फार कमी महिलांना या स्थितीबद्दल माहिती असते. याबद्दल जनजागृती करण्यासाठी, एंडोमेट्रिओसिस (Endometriosis Awareness Month)जागरूकता महिना दरवर्षी मार्चमध्ये साजरा केला जातो.

डॉ. नायर यांनी सांगितले केले की, एंडोमेट्रिओसिसची लक्षणे लोकांसाठी गंभीर चिंतेची बाब नाहीत आणि म्हणूनच बर्‍याच लोकांना ते समजत नाही. यामुळे लक्षणे आणि निदान होण्यास विलंब होतो. तज्ज्ञांच्या मते, या आजारामुळे महिलांमध्ये वंध्यत्वही(Infertility) येऊ शकते. जर एखाद्या स्त्रीला एंडोमेट्रिओसिस असेल, तर गर्भाशयाभोवतीच्या अस्तरामुळे तिला गर्भधारणा होणे कठीण होते.

endometriosis

endometriosis

हेही वाचा: अतिथंड पाणी प्यायल्याने मंदावतो Heart Rate; आरोग्याचे होते नुकसान

एन्ड्रोमायट्रिओसिस ही समस्या का आहे आणि ती कशी टाळता येईल हे जाणून घेऊया.

एंडोमेट्रिओसिस होण्याचे कारण

myUpchar नुसार, एंडोमेट्रिओसिस होण्यामागील एक कारण म्हणजे रेट्रोग्रेड मासिक पाळी, ज्यामध्ये मासिक पाळीच्या वेळी रक्तातील एंडोमेट्रियल पेशी सामान्यतः शरीरातून बाहेर पडत नाहीत परंतु फॅलोपियन ट्यूबमधून गर्भाशय पोकळीकडे परत वाहू लागतात. या एंडोमेट्रियल पेशी सर्व ओटीपोटाच्या अवयवांना जोडतात आणि मासिक पाळीच्या दरम्यान रक्तस्त्राव सुरू करतात.

दुसरे कारण पेरिटोनियल पेशींचे(peritoneal cells) उत्परिवर्तन (Mutation) असू शकते, ज्याला इंडक्शन सिद्धांत (induction principle) देखील म्हणतात. पेरिटोनियल पेशींमध्ये बदल झाल्यामुळे एंडोमेट्रिओसिस होण्याची शक्यता जास्त असते. त्यात, इस्ट्रोजेनसारखे हार्मोन्स सुरुवातीच्या टप्प्यावर भ्रूण पेशींचे रूपांतर करू शकतात.

जेव्हा काही प्रकारच्या शस्त्रक्रिया केल्या जातात, जसे की सी-सेक्शन किंवा हिस्टरेक्टॉमी, एंडोमेट्रियल पेशी शस्त्रक्रियेच्या चीरांना चिकटून राहू शकतात.

मुख्य कारणांपैकी एक कमकुवत रोगप्रतिकार प्रणाली असू शकते, जी रोगप्रतिकारक शक्तीला एंडोमेट्रियल टिश्यू नष्ट करण्यापासून प्रतिबंधित करते.

endometriosis

endometriosis

हेही वाचा: नवरा कॅन्सरनं गेला; दोन वर्षांनी आता पत्नी देणार त्याच्या बाळाला जन्म

काय आहेत लक्षण

अमेरिकन सोसायटी ऑफ रिप्रोडक्टिव मेडिसिननुसार, साधारण ३० ते ५० टक्के महिला या स्थितीमध्ये इनफर्टिलिटीचा (Infertility) सामना करावा लागू शकतो. एंडोमेट्रिओसिस खालील प्रकारे प्रजननक्षमतेवर परिणाम करते.

  • चिकटून राहणे (Adhesions)

  • ओटीपोटाची विकृत शरीर रचना (Distorted anatomy Of Pelvis)

  • खराब फॅलोपियन ट्यूब (Scarred fallopian tubes)

  • गर्भाशयावर सूज

  • रोगप्रतिकारक प्रणालीच्या कार्यामध्ये बदल

  • अंड्याच्या हार्मोनल वातावरणात बदल

  • गर्भधारणेचे बिघडलेले रोपण (implantation)

  • अंड्याच्या गुणवत्तेत बदल

हेही वाचा: लघवी करताना चूकनही करू नका 'या' चूका; महिलांनी घ्यावी विशेष काळजी

उपचार कसे केले जातील

उपचाराविषयी माहिती देताना डॉ. नायर म्हणाले, "शस्त्रक्रियेच्या वेळी, डॉक्टर किंवा प्रजनन क्षमता (fertility expert) तज्ञ एंडोमेट्रिओसिस आणि रोगाची तीव्रता, त्याचे आकार, स्थान आणि प्रमाण यांचे मूल्यांकन करतात. यावरून तुमच्या आजाराचा टप्पा निश्चित होईल. किमान - स्टेज 1, सौम्य - स्टेज 2, मध्यम - स्टेज 3, किंवा गंभीर - स्टेज 4 असे मानले जाऊ शकते. एंडोमेट्रिओसिसच्या टप्प्यावर अवलंबून, तुम्हाला आणि तुमच्या डॉक्टरांना हे समजेल की तुमच्या गर्भधारणेवर त्याचा कसा परिणाम होईल."

ती पुढे म्हणाली, "गंभीर एंडोमेट्रिओसिस असलेल्या महिलांना गंभीर जखम, खराब झालेले अंडाशय आणि फॅलोपियन ट्यूब ब्लॉक झाल्याचा त्रास जाणवू शकतो आणि त्यांना गर्भधारणा होण्यास त्रास होऊ शकतो. अशा महिलांनी प्रजनन तज्ञाचा सल्ला घ्यावा, कारण त्यांना प्रगत प्रजनन उपचारांची आवश्यकता (advanced fertility treatment) असू शकते."

हेही वाचा: मोबाईल फोनचा वापर आणि ब्रेन ट्युमरमध्ये कोणताही संबध नाही; ऑक्सफोर्डचे संशोधन

एंडोमेट्रिओसिससह असे करू शकता बचाव

myUpchar नुसार, शरीरातील एंडोमेट्रिओसिस हा हार्मोन इस्ट्रोजेनच्या वाढीव पातळीमुळे होण्याची शक्यता असते. परंतु जर एंडोमेट्रियल समस्या असेल तर ते रोखणे कठीण आहे, त्यामुळे शरीरातील इस्ट्रोजेन हार्मोन कमी केल्याने एंडोमेट्रिओसिसची शक्यता टाळता येते. खरं तर, estrogen localization cycleदरम्यान, गर्भाची अस्तर जाड होते. याव्यतिरिक्त, हार्मोनल गर्भनिरोधक इस्ट्रोजेन पातळी कमी करू शकतात, परंतु कोणताही डॉक्टर हे औषध लिहून देऊ शकत नाही.

Estrogen hormone levels नियमितपणे व्यायाम करून देखील नियंत्रित ठेवता येते. खरं तर, लठ्ठपणामुळे इस्ट्रोजेन हार्मोन देखील वाढू शकतो. त्यासाठी कॅफिनचे सेवन कमी केले पाहिजे. याशिवाय कॅफिनयुक्त पदार्थ कमी करावेत. तसेच, जर तुम्हाला चहा, कॉफी किंवा इतर कोणतेही कॅफिनयुक्त पदार्थ खाण्याची सवय असेल तर ती ताबडतोब सोडून द्या, कारण कॅफिनयुक्त पदार्थ शरीरातील इस्ट्रोजेन हार्मोनची पातळी देखील वाढवू शकतात.

Web Title: What Is Endometriosis How It Can Affect Womens Fertility

Read Latest Marathi News Headlines of Maharashtra, Live Marathi News of Mumbai, Pune, Politics, Finance, Entertainment, Sports, Jobs, Lifestyle at Sakal. To Get Updates on Mobile, Download the Sakal Mobile App for Android & iOS.
सकाळ आता सर्व सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर. ताज्या घडामोडींसाठी टेलिग्राम, फेसबुक, ट्विटर, शेअर चॅट आणि इन्स्टाग्रामवर आम्हाला फॉलो करा तसेच, आमच्या YouTube Channel आजच Subscribe करा..
टॅग्स :womenfertility rate