"नाशिक शहर तसेच परिसरात सध्या उष्णतेची लाट पसरली आहे. प्रखर उन्हामुळे होणाऱ्या उष्माघातापासून बचाव करण्यासाठी प्रत्येक नागरिकाने स्वतःच्या आरोग्याची काळजी घेण्याची गरज आहे. उष्माघातापासून बचावासाठी काही उपाययोजना या करायला हव्या." - डॉ. चेतन पाटील, एमडी

(dr chetan patil article about heat stroke summer heat care nashik)

उष्माघात होण्याची कारणे

- उन्हाळ्यामध्ये शेतावर अथवा इतर मजुरीची कामे फार वेळ करणे

- कारखान्याच्या बॉयलर रुममध्ये काम करणे, काच कारखान्यातील कामे करणे

- जास्त तापमानाच्या खोलीत काम करणे

- घट्ट कपड्याचा वापर करणे

- अशा प्रत्यक्ष उष्णतेशी अथवा तापमानातील वाढत्या परिस्थितीशी सतत संबंध येण्याने उष्माघात होतो.

उष्माघाताची लक्षणे

- थकवा येणे, ताप येणे, त्वचा कोरडी पडणे

- भूक न लागणे, चक्कर येणे, निरुत्साही होणे, डोके दुखणे

- रक्तदाब वाढणे, मानसिक बेचैन व अस्वस्थता, बेशुद्धावस्था इत्यादी

हेही वाचा : Credit Card फसवणूक....काय घ्याल काळजी?

तातडीने करायचे उपचार

- रुग्णास हवेशीर खोलीत ठेवावे, खोलीत पंखे, कुलर ठेवावेत, वातानुकूलित खोलीत ठेवावे

- रुग्णाच्या शरीराचे तापमान खाली आणण्याच्या दृष्टीने प्रयत्न करावेत

- रुग्णास थंड पाण्याने अंघोळ घालावी

- रुग्णाच्या कपाळावर थंड पाण्याच्या पट्ट्या ठेवाव्यात, आइसपॅक लावावेत

- आवश्यकतेनुसार शिरेवाटे सलाईन देणे

उन्हाचा फटका बसल्यास काय करावे?

- तहान लागलेली नसली तरीसुद्धा जास्तीत- जास्त पाणी प्यावे

- हलकी, पातळ व सच्छिद्र सुती कपडे वापरावेत

- बाहेर जाताना गॉगल्स, छत्री/ टोपी, बूट व चपलांचा वापर करण्यात यावा

- प्रवास करताना पाण्याची बाटली सोबत ठेवावी

- उन्हात काम करीत असलेल्या व्यक्तींनी डोक्यावर टोपी किंवा छत्रीचा वापर करावा तसेच ओल्या कपड्यांनी डोके, मान व चेहरा झाकावा

- शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होत असल्यास ओआरएस, घरी बनविण्यात आलेली लस्सी, लिंबू-पाणी, ताक इत्यादींचा नियमित वापर करावा

- अशक्तपणा, स्थूलपणा, डोकेदुखी, सतत येणारा घाम ही उन्हाचा झटका बसण्याची चिन्हे ओळखावीत व चक्कर येत असल्यास तत्काळ डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा

- गुरांना छावणीत ठेवावे तसेच त्यांना पिण्यासाठी पुरेसे पाणी द्यावे

- घरे थंड ठेवण्यासाठी पडदे, शटर, व सनशेडचा वापर करावा, तसेच थंड पाण्याने वेळोवेळी स्नान करावे

- कामाच्या ठिकाणी जवळच थंड पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था करावी

- सूर्यप्रकाशाशी थेट संबंध टाळण्याचे कामगारांना सूचित करावे

- पहाटे जास्तीत- जास्त कामाचा निपटारा करावा

- बाहेर कामकाज करताना मध्ये मध्ये ब्रेक घेऊन नियमित आराम करावा

- गरोदर महिला कामगार व आजारी कामगारांची अधिक काळजी घ्यावी

- रस्त्याच्या कडेला उन्हापासून संरक्षणाकरिता शेड उभारावेत

- जागोजागी पाणपोईची सुविधा उभारावी

उष्माघातामध्ये काय करू नये?

- लहान मुले किंवा पाळीव प्राण्यांना बंद असलेल्या किंवा पार्क केलेल्या वाहनात ठेऊ नये

- दुपारी १२.०० ते ३.३० कालावधीत उन्हात बाहेर जाणे टाळावे

- गडद, घट्ट व जाड कपडे घालण्याचे टाळावे

- बाहेर तापमान अधिक असल्यास शारीरिक श्रमाची कामे टाळावीत

- उन्हाच्या कालावधीत स्वयंपाक करण्याचे टाळावे, तसेच मोकळ्या हवेसाठी स्वयंपाक घराची दारे व खिडक्या उघडी ठेवाव